Sunday, 18 March 2012

Về hạ lãi suất - Nói lại cho đúng bản chất (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=241046

07:59 | 18/03/2012
Các động thái và chính sách liên quan đến tiền tệ được dư luận đặc biệt quan tâm trong suốt thời gian qua. Về chủ trương hạ lãi suất cách đây mấy hôm của mình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình đã có một số phát biểu và nhận định chưa hợp lý.
Thống đốc khẳng định: “Việc giảm lãi suất không phải nới lỏng tiền tệ và không tác động xấu đến lạm phát” (VnEconomy, 13.3). Như đã nói ở bài viết đăng trên Đại biểu Nhân dân (ra ngày 9.3), tác giả đã chỉ ra việc giảm lãi suất lần này của NHNN thực chất là kết quả của hành động bơm tiền của NHNN ra nền kinh tế thông qua hệ thống ngân hàng để tăng thanh khoản. Việc giảm lãi suất đồng thời cũng là kết quả của hành động NHNN mua một lượng lớn USD và qua đó tung thêm ra nền kinh tế (cũng thông qua hệ thống ngân hàng) một lượng lớn VND. Thanh khoản cải thiện với một lượng lớn VND được NHNN bơm thêm vào nền kinh tế đã kéo giảm lãi suất cho vay thương mại xuống, chứ không phải là do thị trường tự “vận động”, tự điều chỉnh, theo ý của Thống đốc.
Thêm nữa, cũng ở số báo trước chúng ta thấy Thống đốc NHNN đã tiết lộ thêm rằng sẽ tăng kỳ hạn (thậm chí lên 6 tháng) của các nguồn vốn của NHNN để “tạo ra cú hích ban đầu cho các tổ chức tín dụng có nguồn vốn để đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng”. Tức là NHNN cũng sẽ tiếp tục bơm tiền vào hệ thống, và đáng chú ý là với kỳ hạn dài hơn. Một khi đã gián tiếp thừa nhận hành động hạ lãi suất vừa rồi là có liên quan đến việc bơm tiền của NHNN như phân tích ở trên thì NHNN không thể và không nên nói khơi khơi rằng đó “không phải là nới lỏng tiền tệ”. Và vì thế họ cũng không thể gạt bỏ một cách nhẹ hều khả năng đợt hạ lãi suất này sẽ tác động xấu đến lạm phát, bất chấp việc Thống đốc cho rằng yếu tố lạm phát do cung tiền “chỉ” chiếm khoảng 50% cấu thành lạm phát ở Việt Nam. Hàm ý cho các phân tích ở đây là chúng ta phải chuẩn bị cho một khả năng xấu xảy ra là lạm phát cao sẽ quay trở lại ngay trong năm nay.
Một phát biểu đáng chú ý nữa của Thống đốc là khi cho rằng: “Việc hạ lãi suất cũng giúp cho kỳ vọng lạm phát, kỳ vọng vào ổn định kinh tế tốt hơn” (VEF, 13.3). Đây e rằng là một nhận định rất ngược đời (ngoài chuyện ý tứ lủng củng), bởi kỳ vọng lạm phát chỉ có thể giảm đi khi lãi suất tăng lên. Hành động hạ lãi suất vừa qua sẽ góp phần làm tăng kỳ vọng lạm phát trong dân chúng, và vì thế sẽ làm tăng áp lực lạm phát trong những tháng tới.
Hoặc có lẽ ý Thống đốc muốn nói rằng khi dân chúng thấy NHNN phát đi tín hiệu hạ lãi suất và thực tế đã làm vậy thì họ sẽ phải tin rằng lạm phát sẽ không vượt qua được mức lãi suất mà NHNN ấn định, từ đó kỳ vọng lạm phát sẽ phải giảm đi chăng? Nếu có đúng như vậy thì đã sai lầm ở chỗ, kỳ vọng lạm phát (của dân chúng) không mấy khi đồng hành với niềm tin về lạm phát của NHNN cả. Một ví dụ thuyết phục nóng hổi là tính chính xác trong dự báo lạm phát của Chính phủ trong năm 2011.

Cũng có thêm một khả năng nữa là do chỉ “lỡ lời” khi nói như trên, chứ thực ra ý Thống đốc muốn nói rằng đây là hiện thực hóa chủ trương để chính sách chủ động dẫn dắt thị trường đi theo các mục tiêu đề ra, thay vì để cho thị trường dẫn dắt như trước đây, như được trích dẫn trên VnEconomy (14.3). Cụ thể, theo dẫn giải của tờ báo này thì cách làm của NHNN (tức tuyên bố chủ trương hạ lãi suất trước khi thực hiện một vài ngày) là một cách làm hay, khi đánh động người gửi tiền rằng lãi suất sẽ tiếp tục được giảm trong những quý tiếp theo. Kết quả là người gửi tiền hoặc sẽ tranh thủ gửi thêm tiền để kịp hưởng lãi suất hiện tại 14% trước khi bị đưa về dưới trần lãi suất 13%, và/hoặc người gửi tiền cũng sẽ cơ cấu lại kỳ hạn tiền gửi chuyển sang các kỳ hạn dài hơn để hưởng lãi suất cao hơn vì biết rằng càng ngày lãi suất càng hạ, nếu lúc đó mới đi gửi thì lãi suất được hưởng sẽ thấp hơn. Động thái “đánh động” này, vì thế, được kỳ vọng rằng sẽ làm tăng mạnh tiền gửi và kéo dài kỳ hạn gửi tiền ra, góp phần tích cực đến giảm lãi suất cho vay, cũng như áp lực và kỳ vọng lạm phát.

Nhưng đây mới chỉ là suy đoán và hiện thực thì còn phải đợi thực tế trả lời. Như đã chỉ ra trước đây, hành động áp trần lãi suất huy động về bản chất chỉ là hành động cưỡng bức người gửi tiền chia sẻ các tổn thất của hệ thống ngân hàng, của các doanh nghiệp và khách hàng vay tiền. Tuy nhiên, với một công cụ mang tính cưỡng đoạt, trái với quy luật thị trường như vậy thì nó chỉ có thể “bắt bí” được một số người gửi tiền nhất định không còn lựa chọn nào khác buộc phải gửi tiền vào hệ thống ngân hàng để hưởng một lãi suất bị... như vậy. Rất tiếc, số người này và, quan trọng hơn, số tiền của họ thường là rất có hạn. Phần đáng kể hơn nhiều là những người gửi tiền với số tiền lớn hơn, và thường là những người có nhiều lựa chọn hơn, sẽ tích cực tìm kiếm những cơ hội đầu tư cho lợi suất lớn hơn là lãi suất tiết kiệm không hấp dẫn này. Đó mới chính là cái mất mát lớán, và nguy cơ cho hệ thống ngân hàng, chứ không đơn giản diễn ra giống hệt như suy đoán của Thống đốc.

Cụ thể hơn, trong bài viết ngày 9.3 (trên báo ĐBND), tác giả đã cảnh báo rủi ro này, khi lập luận rằng nếu NHNN cứ khiên cưỡng với việc duy trì trần lãi suất và còn hạ thấp nó xuống thêm trong các quý sau thì sẽ càng làm hệ thống ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào cung tiền của NHNN để mở rộng tín dụng và hạ lãi suất cho vay, trong khi người gửi tiền ngày càng xa lánh với việc gửi tiền vào hệ thống ngân hàng. Kết cục của việc “khuyến khích” sự ly khai của dân chúng có tài sản khỏi VND như thế này tất nhiên là áp lực lạm phát sẽ tăng lên, và theo đó là tỷ giá cũng sẽ tăng lên (VND tiếp tục mất giá).

Nay thì nỗi lo trên của tác giả cũng đã được lặp lại bởi Giám đốc IMF Việt Nam khi nhận định vào ngày 13.3 rằng: “Việc hạ trần lãi suất huy động xuống 13% có thể khiến các ngân hàng nhỏ và yếu kém rơi vào tình thế khó khăn hơn. Họ không thể huy động vốn từ người gửi tiền dù lãi suất là 14%, cho thấy tình trạng yếu kém của họ. Với lãi suất tiền gửi 13%, họ sẽ thậm chí khó khăn hơn nữa. Điều đó sẽ đẩy họ thậm chí cần nhiều hơn hỗ trợ thanh khoản từ NHNN”.

Những phân tích trên cho thấy dường như NHNN hoặc không nhận thức được một cách đúng đắn và đầy đủ, hoặc đã quá đơn giản hóa và xem nhẹ những tác động chính sách tiêu cực của mình lên hệ thống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế. Rất mong lời cảnh tỉnh này đến được những địa chỉ cần đến.

Saturday, 17 March 2012

Đúng như tớ nghĩ


Từ trước tới nay tớ vẫn nghi ngờ tính xác thực của các loại “thống kê” với “điều tra” của các loại cơ quan ở Việt Nam để cho ra được những con số đại loại như có 48.000 doanh nghiệp phá sản, đóng cửa, ngừng hoạt động v.v...

Tớ càng đặc biệt phản đối chuyện rất nhiều nhân vật tai to mặt nhớn có, mặt nhỏ cũng có dùng những con số này để minh họa cho cái chuyện gọi là nếu không có các giải pháp cứu trợ (điển hình là hạ lãi suất) thì cả nền kinh tế này sẽ nhanh chóng sụp đổ.

Nay thì đã có bàiviết này mà tác giả đã chỉ rõ ra cái sự nhập nhằng, vô lý trong những con số doanh nghiệp “phá sản” như thế này, với cái kết luận rất đúng rằng: “Nói như vậy để thấy, việc phá sản một DN không đơn giản và cơ quan chức năng cần phải có sự phân định rõ ràng về số lượng DN thuộc từng loại: phá sản, giải thể, ngừng hoạt động, tạm ngừng hoạt động, để tránh tác động tâm lý tới thị trường”.

Rất mong các ông bà mặt nhớn, mặt bé mà tớ nhắc đến bớt chút thời gian quý báu để đọc những bài thế này mà thôi ngay cái giọng kêu gọi thảm thiết (hộ) cho giới doanh nghiệp.

Friday, 16 March 2012

Cân nhắc chủ trương Nhà nước mua lại bất động sản (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=240935

07:39 | 17/03/2012
Đề án 254 cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015 của Chính phủ, được ký ban hành ngày 1.3 vừa qua, tập trung cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng theo hướng lành mạnh, hiện đại, đồng thời khơi thông vốn tồn đọng nhằm giảm nhanh lãi suất. Một trong những giải pháp chính là xử lý nợ xấu như mua bán nợ. Theo ông Trần Hoàng Ngân, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, thì: “Nhà nước sẽ mua lại một số bất động sản để dùng vào mục đích an sinh xã hội. Khi những đồng vốn này được giải phóng, trở lại vòng quay tiền tệ sẽ tạo ra một lượng vốn mới để ngân hàng cho vay mà không cần tăng lãi suất huy động” (Tuổi trẻ, ngày 12.3).
    Cụ thể hóa hơn về chủ trương này, ông Ngân cho biết thêm rằng: “Nhà nước có thể mua lại một số căn hộ phù hợp với tái định cư cho các chương trình giải tỏa, ký túc xá, tái định cư... Phải làm chặt chẽ, từ khâu đánh giá nợ, tài sản, giá bán... Mục tiêu làm sao để đồng vốn của dân được dùng đúng mục đích, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, vừa khơi thông được đồng vốn bị khê đọng”. Như vậy, có thể hiểu theo ý ông Ngân rằng mục đích chính của chủ trương này là dùng vốn ngân sách (cũng theo ông Ngân chỉ ra là gồm vốn từ trái phiếu Chính phủ hoặc từ vốn ODA) để mua lại (một phần) các công trình xây dựng bất động sản đang tồn đọng của các doanh nghiệp bất động sản để “giải cứu” các doanh nghiệp này khỏi tình cảnh tiến thoái lưỡng nan khi cùng lúc phải trả các chi phí để duy trì hoạt động trong khi không tiêu thụ được sản phẩm (là các công trình bất động sản). Việc giải cứu doanh nghiệp bất động sản này cũng có nghĩa là giải cứu các ngân hàng khi phải đối mặt với khả năng nợ xấu cho vay bất động sản tăng lên vì doanh nghiệp bất động sản khách hàng không bán được.
   Ý nghĩa việc làm này nghe rất to lớn nhưng rất tiếc lại không hợp lý. Một trong những nguyên nhân cho những khó khăn mà các doanh nghiệp bất động sản đang đối mặt chính là ở yếu tố giá bán vẫn còn quá cao so với kỳ vọng của thị trường và/hoặc so với giá trị thực tế. Lẽ ra, trong hoàn cảnh tiêu thụ sản phẩm chậm, các doanh nghiệp bất động sản phải tích cực giảm giá bán sản phẩm đến mức tối đa để kích thích nhu cầu mua của dân chúng. Lưu ý rằng vấn đề nằm ở chuyện giá cả chứ không phải là ở nhu cầu về nhà ở của dân chúng, khi mà cầu thật về nhà ở còn quá lớn so với khả năng cung hiện tại của thị trường.
    Thế nhưng, các doanh nghiệp bất động sản thì vẫn đang tìm mọi cách cầm cự, và chỉ có doanh nghiệp nào không trụ được nữa mới tuyên bố giảm giá bán bất động sản. Một ví dụ rõ nét là Công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai mới đây trong thông báo về việc hãng xếp hạng tín dụng Fitch hạ triển vọng tín nhiệm của công ty xuống đã tiết lộ rằng họ “chưa gặp áp lực phải bán” vì “tin tưởng vào các nỗ lực của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong việc hạ lãi suất. Khi lãi suất giảm thì chắc chắn sức mua sẽ tăng lên và khi đó mới là thời điểm tốt để bán”.
    Như thế đã rõ rằng, các doanh nghiệp bất động sản thay vì giảm giá để tự cứu mình lại trông chờ, ỷ lại vào “chùm khế ngọt” là ngân sách nhà nước, là nguồn cung tiền từ NHNN nhằm giữ giá bất động sản ở mức có lợi nhất cho họ. Niềm hy vọng của họ gần như bao giờ cũng sẽ được đáp ứng trên thực tế bằng động thái chính sách này hay kia của Chính phủ, mà cụ thể là bằng chủ trương Nhà nước mua nhà theo Đề án 254, cũng như hành động giảm lãi suất mới đây của NHNN. Đây là một rủi ro đạo đức lớn cho cả nền kinh tế và sẽ tiếp tục được lặp lại, bất chấp những sai trái, bất hợp lý từ tất cả các bên liên quan (doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng cho vay, NHNN). Hàm ý của điều này là sự giúp đỡ ngầm định của Nhà nước tiếp tục là “bà đỡ” cho các hoạt động bất cẩn, sai trái, rủi ro từ cả phía hoạch định chính sách và phía doanh nghiệp, và vì thế là nguồn gốc cho các bất ổn vĩ mô trong tương lai.
    Điều quan trọng hơn, Nhà nước sẽ phải bỏ tiền (của toàn dân) ra mua bất động sản với cái giá không giảm hoặc giảm không đáng kể so với giá trị thực, và hành động này tự nhiên chỉ làm lợi một cách bất công bằng cho các doanh nghiệp bất động sản, và tiếp đến là các ngân hàng cho vay. Còn dân chúng nói chung và cả nền kinh tế nói riêng sẽ chịu tổn hại đến từ một số kênh như sau.
1. Giá bất động sản sẽ tiếp tục đứng ở mức cao bất hợp lý, ngoài tầm với của nhiều gia đình có nhu cầu thực sự về nhà ở.
2. Ngân sách và các nguồn vốn của Nhà nước lẽ ra dùng cho các mục đích dân sinh lại bị đổ vào vực giá bất động sản, vực lợi nhuận cho một số nhóm lợi ích thiểu số.
3. NHNN phải tăng cung tiền (như đã và đang thực hiện như hiện nay) để cứu bất động sản thì áp lực lạm phát sẽ tăng, và hậu quả của nó là cả nền kinh tế sẽ gánh chịu. Còn thị trường bất động sản lại tiếp tục trải qua các cơn sốt đầu cơ khi các dòng tiền đầu cơ tiếp tục được nối lại.
4. Kể cả khi biện hộ rằng các bất động sản mua lại sẽ có một phần dùng cho nhà ở xã hội, thay vì phải chi tiền cho các doanh nghiệp xây nhà ở xã hội, việc này vẫn gây ra tổn thất chung vì các bất động sản tồn đọng, khó bán hiện nay thường là những bất động sản ở phân khúc trên phân khúc nhà tái định cư, nhà ở xã hội (ở cấp thấp), và tức là vẫn phải mua với giá cao hơn giá cần mua.
   Chủ trương trên còn tạo ra những bất hợp lý ngay cho cộng đồìng các doanh nghiệp bất động sản. Như trường hợp của Hoàng Anh Gia Lai cho thấy, không phải doanh nghiệp bất động sản nào cũng khó khăn, đang trên bờ vực phá sản. Việc giải cứu này sẽ tự nhiên làm lợi cho cả những doanh nghiệp lành mạnh khác, tương tự như kiểu cấp gạo cứu đói cho cả những hộ giàu ở các nơi có thiên tai. Đó là chưa kể sẽ có nhiều khuất tất, bất minh bạch trong việc tại sao Nhà nước lại mua bất động sản này mà không mua bất động sản kia, với giá này mà không phải là giá kia v.v… Mặc dù chắc chắn sẽ có một số quy định và tiêu chuẩn để thực hiện việc này nhưng thực tế chỉ ra rằng chúng đều có thể bị dễ dàng lách qua được.
    Mới chỉ phân tích sơ qua, chúng ta đã có thể thấy nhiều điểm bất hợp lý trong chủ trương trên. Điều này đòi hỏi các cơ quan hữu trách phải suy nghĩ 2 lần trước khi đi vào thực hiện.

Thursday, 15 March 2012

Cần hoan nghênh đồng chí TS Lê Hồng Giang


Thỉnh thoảng tớ có đọc bài của đồng chí này, đa phần thấy đồng chí rất vững trình độ, suy nghĩ thấu đáo, viết đúng và tốt (giống tớ, thế mới chết chứ!), như những bài viết như thế này. Trừ một lần đọc bài gì đó có chi tiết liên quan đến đôla hóa. Đồng chí ấy có nói rằng đại loại đôla hóa không làm giảm tính hữu hiệu của chính sách tiền tệ thì phải, là cái ngược lại với hiểu biết của tớ nên chắc chắn là sai luôn! Nhưng thôi, đó chỉ là tiểu tiết vặt.

Nhân đây, tớ đề nghị các báo chí phải tăng cường hối thúc, đặt bài của đồng chí Giang để làm lợi cho nền kinh tế nước nhà. Tớ chẳng thấy có khuôn mặt nào ở Việt Nam đáng phải hoan nghênh như đồng chí Giang cả.

Đợi mãi mới có đồng chí Lê Xuân Nghĩa nói trúng ý tớ về chuyện bỏ trần lãi suất!


Trong bài trả lời phỏng vấn trên VEF hôm nay của đồng chí Nghĩa, tớ khoái mỗi cái đoạn này:

“Bỏ trần lãi suất, khi đó ngân hàng khó khăn thanh khoản sẽ tăng lãi suất huy động. Tuy nhiên các ngân hàng này do cần tiền để đáp ứng cho thanh toán tiền gửi và các khoản nợ trên thị trường liên ngân hàng, sau khi huy động đủ sẽ dần hạ lãi suất xuống. Như vậy chỉ 1 thời gian ngắn các ngân hàng nhỏ sẽ hồi phục. Sự hồi phục ở đây là nhờ thị trường chứ không phải là nhờ sự hỗ trợ vốn từ ngân hàng Trung ương, dẫn đến áp lực cung tiền sẽ giảm”.

Khoái vì đơn giản là nó có ý giống với phát biểu của tớ trong bài “Bao giờ hạ lãi suất?” đăng ở đây. Tớ phục tớ quá!

Wednesday, 14 March 2012

Ngất luôn với đồng chí Tiến sĩ này!

     Đồng chí TS tác giả của bài viết này xứng đáng được coi là một đại biểu xuất sắc cho những loại TS tớ nói đến trong bài “Tiến sĩ để làm gì?” ở trong blog này. Cụ thể, tớ có bình luận thế này:
     “…Hàng ngày, hàng tuần, có biết bao sự kiện, vấn đề quan trọng chỉ riêng trong lĩnh vực kinh tế thồi. Thế nhưng quanh đi quẩn lại chỉ có một số ít khuôn mặt và cái tên “thân thuộc” đến độ hầu như mở báo nào ra cũng thấy của một số ít người nói ra, viết ra. Và trong số đó có một số người là tiến sĩ.
     Lạ cái là, tức cái là một số trong họ (và một số tiến sĩ ít xuất đầu lộ diện khác) nói ra, viết ra có lúc thì như học sinh trả bài (nhưng không thuộc), lúc thì chung chung, chẳng chết ai nhưng cũng chẳng có ích cho ai, lúc thì sai lầm, ngớ ngẩn đến độ người dân bình thường cũng phải tự hỏi học ở đâu mà ra cái nông nỗi thế?”.
     Ừ nhỉ, tớ rất tò mò muốn biết đồng chí TS này học TS ở đâu ra nhi? Có ai biết không thì trả lời giùm tớ với.
---------------------------------
Cần chấm dứt biến động lãi suất để cứu nền kinh tế

Ngân hàng phải có biện pháp tích cực trong việc đưa ra mức trần về lãi suất huy động, Trung Quốc 3,25%; Thái Lan 2%, Mỹ 0,5%, Nhật 1% thì Việt Nam chỉ nên 5%/năm.

Tình hình tài chính hiện nay của các doanh nghiệp thật đáng lo ngại, thị trường chứng khoán buồn tẻ, nhiều sàn giao dịch chứng khoán rục rịch xin giải thể, giá cổ phiếu rớt thê thảm; Thị trường bất động sản có nguy cơ sụp đổ.

Sự siết chặt tín dụng và lãi suất tín dụng cao ngất ngưởng đã làm cho nhiều dự án đình đốn không dám tiếp tục triển khai. Nhiều căn hộ, nhiều căn nhà bán dưới giá gốc vẫn không có người mua.

Những người dân có nhu cầu mua nhà để ở, dành dụm mãi mới có 30% giá trị căn hộ, vay vốn ngân hàng 70% bây giờ đành trả lại nhà, chấp nhận mất tiền đặt gốc vì không thể trả vốn và lãi ngân hàng leo thang như thế.

Các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hàng hóa cũng lắc đầu ngao ngán khi quyết định đầu tư hoặc mở rộng nhà máy. Số đông doanh nghiệp thường sử dụng vốn tự có khoảng 25%, vay ngân hàng 75%, trong luận án khả thi của dự án ghi lãi vay vốn dài hạn 8%/năm, vốn lưu động 12%/năm. Hợp đồng tín dụng với NH có điều khoản 6 tháng điều chỉnh một lần.

Ai ngờ bây giờ lãi suất 20% (thậm chí 25%), chỉ một năm trả tiền lãi đã ngốn gần hết vốn tự có rồi, sản phẩm làm ra đội chi phí, giá thành quá cao, làm sao cạnh tranh nổi với thị trường? Chết thật rồi, chết đến nơi rồi…

Doanh nghiệp "chết" hệ lụy khó lường
̣̣̣̣̣
Ngân hàng huy động vốn trong dân là 14%/năm với lý do đảm bảo lãi suất thực dương do tình hình lạm phát. Trong thực tế huy động tín dụng của nhiều ngân hàng thực sự cao hơn 14%, vì thế cho vay thỏa thuận với các doanh nghiệp có nơi đến 22%/năm.

Vấn đề này tôi không đồng quan điểm với các ngân hàng về lãi suất thực dương vì tỷ giá USD so với VND năm 2010 có tăng lên từ 16.900 đồng đến 21.000 đồng/USD.

Nhưng từ đầu năm 2011 đến nay tỷ giá USD đã được kéo xuống còn khoảng 20.600 đồng/USD. Vậy tại sao lãi suất tiền gửi USD có 2%/năm mà lãi suất tiền đồng vẫn huy động ở mức 14%++/năm?

Điều tôi lo lắng cho cái chết báo trước là mặc dù lãi suất cao như thế mà doanh nghiệp vẫn vay, vì họ không còn con đường nào khác.

Đã lỡ vay rồi, đáo hạn nợ mà hàng hóa tồn đọng khó bán, không có tiền trả ngân hàng, nên phải vay khoản sau trả khoản trước cộng với tiền lãi. Nên họ cố cầm cự đến phút chót trông chờ vào một sự may mắn nào đó.

Ngân hàng biết rằng lãi suất huy động quá cao nhưng vẫn phải huy động để cho doanh nghiệp tiếp tục vay, doanh nghiệp mà chết thì ngân hàng làm sao đòi nợ, ngân hàng cũng chết.

Người dân gửi tiết kiệm bắt đầu nhìn vào cái gương “tham thì thâm” nên họ chia nhỏ tiền gửi nhiều nơi, gửi ngắn hạn để lỡ ngân hàng có làm sao thì rủi ro cũng ít. Vì thế gây ra sự thiếu vốn trên toàn hệ thống, lượng cung tiền không đáp ứng đủ cho yêu cầu về vốn cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp “chết” (nếu chỉ vài nơi thì là sự bình thường) nhưng “chết” hàng loạt sẽ có nhiều hệ lụy, nhà máy đóng cửa, công nhân mất việc làm, nhu cầu mua sắm giảm, cung sẽ vượt cầu, hàng hóa sẽ tồn đọng và xuống giá, tăng trưởng kinh tế sẽ thụt giảm, nhà nước sẽ thất thu thuế, an sinh xã hội sẽ là bài toán khó.

Những vấn đề xã hội hóa toàn dân về hạ tầng cơ sở, về giáo dục, y tế.. cũng sẽ rất khó vì phú quý sinh lễ nghĩa, doanh nghiệp khó khăn, cán bộ công nhân viên khó khăn lấy đâu ra tiền cho con ăn học tốt, chữa bệnh trong điều kiện tốt. Lại trở về thời kỳ thắt lưng buộc bụng…

Quan hệ cung cầu, có người “chết” sẽ có người hưởng lợi

Các doanh nghiệp đang cắt lỗ, bán tống hàng tồn kho, sản phẩm làm ra thì đội giá do chi phí lãi vay ngân hàng, do chi phí đẩy đầu vào nên không cạnh tranh nổi với hàng nhập khẩu cùng loại trong khu vực.

Nhiều doanh nghiệp sản xuất cầm chừng, nhiều doanh nghiệp chuyển đổi phương thức kinh doanh, nhập hàng từ các nước lân cận về bán vì giá thành hàng hóa của các nước này rẻ hơn do lãi suất của ngân hàng Trung Quốc chỉ có 3,25%/năm, Thái Lan là 2%/năm.

Vậy là khẩu hiệu Người Việt dùng hàng Việt chỉ là phong trào cho vui chứ không thực tế. Người dân thấy hàng hóa nào rẻ hơn, hợp túi tiền là mua. Những dự án bất động sản, doanh nghiệp đang cố gắng mời gọi đầu tư liên doanh để thoát ra tình trạng nợ nần.

Nhà đầu tư trong nước không còn khỏe thì mời nhà đầu tư nước ngoài và các cao ốc sẽ có nhiều người nước ngoài vào ở. Nhà nước lại phải lo nhiều chính sách cho người nước ngoài tạm cư ở Việt Nam. Phức tạp quá!!!

Giải pháp nào cho chúng ta?

Giải quyết các mâu thuẫn của các nhóm quyền lợi là bài toán khó, được mặt này, mất mặt kia.
Nhưng theo tôi, đơn giản nhất là ngân hàng phải có biện pháp tích cực trong việc đưa ra mức trần về lãi suất huy động, Trung Quốc 3,25%; Thái Lan 2%, Mỹ 0,5%, Nhật 1% thì Việt Nam chỉ nên 5%/năm.

Không thể suy nghĩ là lãi suất phải thật dương (so với lạm phát) vì: Yếu tố chính của lạm phát là đồng tiền nội tệ mất giá so với thị trường tiền tệ quốc tế. Tỷ giá USD so với VND từ cuối năm 2010 đến nay là không tăng (còn giảm một chút), Giá vàng tăng hay giảm là do quan hệ cung cầu, giá bất động sản tăng hay giảm là do quan hệ cung cầu (thực tế hiện nay là đang giảm).

Chỉ số giá tiêu dùng CPI chỉ là một chỉ số tham khảo chứ không thể xem là yếu tố chính của lạm phát. Giá tiêu dùng tăng hay giảm do yếu tố cung cầu hoặc do chi phí đầu vào tăng mà lãi suất ngân hàng cao là thủ phạm làm tăng giá thành sản xuất.

Lãi suất cao làm khó khăn cho sản xuất trong nước, trong khi nhu cầu tiêu dùng vẫn có, sẽ là thời cơ cho nhập khẩu hàng hóa dẫn đến tình trạng nhập siêu và nhu cầu lớn về ngoại tệ trong thanh toán hàng nhập khẩu sẽ là yếu tố chính làm tăng giá ngoại tệ chuyển đổi. Đây chính là tác nhân gây ra lạm phát.

Chúng ta chưa bao giờ tuyên bố chính thức là quan hệ “kim bản vị” hay “Đôla bản vị” trong thanh toán, mà đó chỉ là thói quen thanh toán trong dân gian mà thôi. Các chủ trương vừa qua của Ngân hàng Nhà nước là không Vàng hóa hay Đôla hóa trong thanh toán là một chủ trương đúng. Vậy thì Ngân hàng nên mạnh dạn đưa ra khung lãi suất trần tiền gửi là 5%/năm. Lãi suất trần cho vay là từ 6% đến 8%/năm tùy theo loại tín dụng dài hạn hay ngắn hạn. Và có biện pháp xử lý nghiêm minh với mọi sai trái dưới mọi hình thức trong việc huy động và cho vay của các ngân hàng thương mại.

Làm được việc này sẽ có kết quả:

Doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế mà hoạt động kinh doanh có vay vốn sẽ thoát “chết oan”.
Doanh nghiệp không “chết” thì chắc chắn ngân hàng sẽ không “chết” vì họ không bị mất vốn. Ngân hàng huy động thấp, thì cho vay thấp, nhưng ngân hàng vẫn có lãi.

Người dân gửi tiết kiệm, trước đây ngân hàng huy động lãi suất thấp họ vẫn gửi, họ đã được hưởng lãi suất cao bất hợp lý trong thời gian qua rồi, giờ lãi suất thấp họ không thích gửi thì họ rút về. Họ không mất gì cả.

Lãi suất NH cao làm người dân trở nên lười tính toán, không muốn đầu tư SXKD hoặc mua cổ phiếu. Chính điều này làm cho nền kinh tế trì trệ và ảnh hưởng lớn tới thị trường chứng khoán.
Giảm lãi suất NH, giá hàng hóa và nhà đất sẽ giảm do chi phí giảm, người dân sẽ có điều kiện mua tốt hơn trong khả năng của họ.

Doanh nghiệp không chết thì nhà nước lại thu được thuế, lại chăm lo tốt an sinh xã hội cho dân, các dự án hạ tầng cơ sở lại được thực hiện

Điều quan trọng nhất là lực lượng lao động sẽ có việc làm, sẽ có thu nhập tốt. Họ chính là người tiêu thụ mạnh hàng hóa và nhà ở trong nền kinh tế..

TS. Nguyễn Thị Sơn

http://vnexpress.net/gl/ban-doc-viet/2012/03/can-cham-dut-bien-dong-lai-suat-de-cuu-nen-kinh-te/#aComment

Friday, 9 March 2012

Hạ lãi suất VND - những nguyên nhân và tác động (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=240130

07:53 | 09/03/2012

Trong cuộc họp Chính phủ thường kỳ ngày 6.3, Thủ tướng đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phải hạ lãi suất tín dụng VND. Để cụ thể hóa chỉ thị này, NHNN cho biết sẽ sớm hạ mặt bằng các mức lãi suất của mình xuống thêm 1%. Theo đó, trần lãi suất huy động VND của các tổ chức tín dụng cũng sẽ được hạ 1%. Nói cách khác, cả Chính phủ và NHNN đã chính thức công khai chủ trương nới lỏng chính sách tiền tệ thông qua bơm tiền vào hệ thống ngân hàng, với thời gian thực hiện chỉ còn tính theo ngày.

Lý giải cho chủ trương hạ ngay lãi suất tín dụng, Chính phủ và NHNN đưa ra 2 lý do chính. Thứ nhất, tình hình thanh khoản của các ngân hàng đã được cải thiện. Thứ hai, lạm phát và kỳ vọng lạm phát đã giảm rõ nét trong thời gian qua. Như vậy, cả điều kiện cần (lạm phát giảm) và điều kiện đủ (thanh khoản ngân hàng được cải thiện) đã được thỏa mãn, làm cơ sở vững chắc cho việc giảm lãi suất tín dụng.

Khách quan mà nói, lạm phát đã có xu hướng giảm tốc rõ rệt, và có thể coi đây là kết quả chủ yếu của động thái thắt chặt (hơn) chính sách tiền tệ của NHNN trong năm 2011. Nhưng xu hướng giảm tốc của lạm phát này không tự động dẫn tới, hay nói cách khác, là không đồng nghĩa với việc lạm phát trong những tháng còn lại của năm 2012 cũng sẽ tiếp tục xu hướng giảm tốc như vậy. Tác động tích cực và trễ từ chính sách tiền tệ thắt chặt hơn của NHNN trong năm trước sẽ có thể nhanh chóng (và quá mức) bị trung hòa cũng bởi chính chính sách tiền tệ nới lỏng của NHNN trong thời gian tới. Vì vậy, sẽ là rất chủ quan, khiên cưỡng và quá sớm khi nhận định rằng lạm phát năm nay chỉ ở mức dưới 10%, nếu không đặt nó bên cạnh một điều kiện đủ nữa là NHNN phải rất thận trọng và hạn chế trong việc tăng cung tiền.

Về lý do thứ hai, thanh khoản được cải thiện, có thể kết luận luôn rằng đây là kết quả trực tiếp của việc NHNN bơm tiền ra để “cứu” thanh khoản của hệ thống, chứ không phải là kết quả tương tác của các lực lượng thị trường. Nếu không phải vậy, thanh khoản làm sao có thể cải thiện được trong bối cảnh tái cơ cấu ngân hàng – công cụ chính, theo NHNN, để xử lý vấn đề căng thẳng thanh khoản – vừa mới chỉ bắt đầu bằng việc sáp nhập 3 ngân hàng nhỏ, yếu kém, cuối tháng 12 năm trước, và lãi suất huy động thì vẫn bị không chế?

Có thêm 2 bằng chứng rõ nét hơn để bổ trợ cho kết luận này. Bằng chứng thứ nhất là việc NHNN tiết lộ: “... sẽ điều phối cung ứng tiền trong thời gian tới theo hướng tạo ra nguồn vốn để các tổ chức tín dụng có thể sử dụng để cho vay được. Vừa rồi chúng ta mới chủ yếu giải quyết vấn đề thanh khoản, có nghĩa là những vấn đề ngắn hạn, cho nên qua thị trường mở của ngân hàng thì kỳ hạn chỉ có 7 đến 14 ngày. Với kỳ hạn ngắn như vậy chỉ có thể giải quyết được thanh khoản cho các tổ chức tín dụng. Trong các chương trình tái cấp vốn sắp tới, kỳ hạn của chúng tôi có thể tăng lên, thậm chí đến 3 tháng, 6 tháng, tạo ra cú hích ban đầu cho các tổ chức tín dụng có nguồn vốn để đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng”. Như thế này, NHNN không những đã thừa nhận rằng cung tiền từ NHNN là yếu tố chủ yếu cứu thanh khoản mà còn tiết lộ rằng cung tiền từ NHNN cũng sẽ là nguồn vốn chủ yếu để cho hệ thống ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng và hạ lãi suất cho vay trong thời gian sắp tới.

Bằng chứng thứ hai cũng xuất phát từ một tiết lộ của NHNN liên quan đến chuyện tăng dự trữ ngoại hối lên tới 20% trong tháng 2 so với cuối năm trước: “NHNN mua vào ngoại tệ thì đồng thời đẩy ra thị trường một lượng lớn tiền Việt Nam, và khối lượng tiền này không có kỳ hạn, cũng là một dòng vốn nữa cung cấp cho thị trường”. Với ước đoán dự trữ ngoại hối của Việt Nam vào khoảng trên 15 tỷ USD đến cuối năm 2011 thì con số ngoại hối tăng lên trong 2 tháng vừa qua sẽ vào khoảng 3 tỷ USD, cũng đồng nghĩa với việc NHNN đã tung ra thêm khoảng 60 nghìn tỷ VND để thu mua ngoại tệ và tất cả số này đã đi vào lưu thông, hỗ trợ đáng kể thanh khoản và giảm lãi suất tín dụng trong hệ thống ngân hàng.

Tóm lại, mặt bằng lãi suất tín dụng đã có dấu hiệu hạ và thanh khoản đã dồi dào hơn chỉ là kết quả chủ yếu của hành động nới lỏng chính sách, tăng cung tiền của NHNN. Trong bối cảnh triển vọng lạm phát trong thời gian tới sẽ phụ thuộc chủ yếu (như thường lệ) vào mức độ nới lỏng tiền tệ của NHNN, việc nới lỏng chính sách tiền tệ như đã qua và sắp tới của NHNN nhằm kích thích tăng trưởng sẽ dẫn đến một kết cục không thể khác là một chút tăng trưởng thêm sẽ được đánh đổi bằng nhiều hơn thế áp lực lạm phát (vì còn phải cộng thêm cả kỳ vọng lạm phát). Một rủi ro chính từ đây sẽ là nếu Chính phủ nói chung và NHNN nói riêng quá mải mê với việc “vực” lại khu vực doanh nghiệp được cho là đã bị tổn hại nặng nề bởi chính sách tiền tệ thắt chặt của NHNN trong thời gian qua bằng chính sách tiền tệ nới lỏng quá mức của mình thì lạm phát cao sẽ nhanh chóng quay trở lại.

Nhân đây, cũng cần nói thêm đôi điều về hành động hạ trần lãi suất (sắp tới) của NHNN. Thủ tướng có chỉ đạo hạ lãi suất tín dụng tức lãi suất cho vay, chứ không phải lãi suất huy động. Như thế, việc NHNN “tự giác” muốn hạ trần lãi suất huy động xuống còn 13% là một hành động vừa không “trúng” (trừ khi Thủ tướng cũng muốn nói là phải hạ cả lãi suất huy động), vừa không cần thiết/thích hợp. Nói không cần thiết/thích hợp vì trần lãi suất chỉ là một công cụ hành chính, chứ không phải là công cụ điều hành chính sách tiền tệ truyền thống của NHNN. Để hạ lãi suất tín dụng (cho vay), NHNN chỉ cần thực hiện các công cụ chính sách tiền tệ truyền thống của mình như thị trường mở, tái cấp vốn, tái chiết khấu, và dự trữ bắt buộc là quá đủ để tăng cung tiền, làm cơ sở hạ lãi suất cho vay thương mại.

Nếu NHNN cứ khiên cưỡng với việc duy trì trần lãi suất và còn hạ thấp nó xuống thêm (theo chủ trương là mỗi quý hạ đi 1 điểm phần trăm) thì sẽ dẫn đến một khả năng là hệ thống ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào cung tiền của NHNN để mở rộng tín dụng và hạ lãi suất cho vay, trong khi người gửi tiền ngày càng xa lánh với việc gửi tiền vào hệ thống ngân hàng. Kết cục của việc “khuyến khích” sự ly khai của dân chúng có tài sản khỏi VND như thế này tất nhiên là áp lực lạm phát sẽ tăng lên, và theo đó là tỷ giá cũng sẽ tăng lên (VND tiếp tục mất giá).

Cũng nhân đây xin được lên tiếng cảnh báo một nguy cơ khác là sự sống lại của chủ trương “kích cầu”, “hỗ trợ lãi suất” trong tình hình hiện tại, vốn là một trong những thủ phạm chính gây ra những bất ổn kinh tế vĩ mô nghiêm trọng trong mấy năm qua. Chúng ta sẽ quay trở lại với đề tài này khi nào có dấu hiệu các chính sách này được làm sống lại.

Friday, 2 March 2012

Phương án hạ lãi suất của VAFI không hợp lý (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan; dong chi bien tap da rat xuat sac cat giam cua to hon 300 chu ma dai de la to van nhan ra duoc bai cua minh!)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=239547

07:27 | 03/03/2012

Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) vừa có văn bản gửi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đề xuất 3 phương án giảm lãi suất cho vay. Cả 3 phương án này đều chứa đựng nhiều mâu thuẫn và bất cập.

Lập luận cảm tính

Để dẫn giải đến 3 phương án này, VAFI đã đưa ra một số nhận định làm nền cho lập luận cần phải nhanh chóng hạ lãi suất cho vay.

Theo dự báo của VAFI, trong 7 năm tới sẽ diễn ra tiến trình thặng dư về cán cân thanh toán, nhập siêu sẽ giảm dần và tiến tới Việt Nam trở thành quốc gia xuất siêu. Lập luận này được đưa ra dựa trên cơ sở phân tích dòng vốn FDI và xu hướng đầu tư của các doanh nghiệp trong nước. Theo đó, dòng vốn FDI vẫn tiếp tục vào Việt Nam ở mức bình quân 12 tỷ USD/năm, con số này không đạt đỉnh cao như các năm trước, tuy nhiên sẽ là không nhỏ nếu so với nhiều nước trên thế giới. Dòng vốn FDI sẽ chảy nhiều vào các ngành có lợi thế xuất khẩu. Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ở mức 10%/năm. Nhiều dự án trong nước thay thế hàng nhập khẩu đã và sẽ tiếp tục ra đời như xi măng, sắt thép, phân bón, các sản phẩm hóa dầu, tiêu dùng... sẽ góp phần làm giảm nhập siêu.

Có thể đúng là FDI sẽ tiếp tục vào Việt Nam ở mức khả quan (so với thế giới) nhưng điều này không hề đồng nghĩa với FDI sẽ “chảy nhiều” vào các ngành có lợi thế xuất khẩu. Nếu VAFI tiến hành phân tích cơ cấu ngành mà FDI đổ vào Việt Nam trong hơn 2 thập kỷ qua thì sẽ thấy một bức tranh khác với nhận định này. Quan trọng hơn, FDI chỉ là một trong những nguồn vốn cho tăng trưởng của Việt Nam, bên cạnh vốn tư nhân trong nước, vốn của doanh nghiệp nhà nước, vốn của Chính phủ. Chính những nguồn vốn trong nước này mới là yếu tố quyết định nền kinh tế Việt Nam là nhập siêu hay xuất siêu, bên cạnh thực tế là bản thân khối doanh nghiệp FDI cũng đang ở mức ngấp nghé giữa nhập siêu hay xuất siêu. Vậy, có thể suy ra luôn rằng nhận định của VAFI rằng trong 7 năm nữa Việt Nam sẽ thành xuất siêu nhìn từ góc độ FDI là vô căn cứ.

Theo lập luận của VAFI, đầu tư tài sản cố định của doanh nghiệp đang ở giai đoạn cuối, theo đó, thời kỳ bùng nổ đầu tư bắt đầu từ năm 2006, 2007, 2009, giảm dần từ 2010, 2011. Đầu tư của cộng đồng doanh nghiệp sẽ thấp đi do đã xuất hiện tình trạng dư thừa năng lực sản xuất tại nhiều ngành kinh tế. Trong giai đoạn tới, cộng đồng doanh nghiệp sẽ chuyển sang đầu tư cho chiều sâu là chủ yếu, và như vậy tỷ trọng nhập khẩu tài sản cố định sẽ giảm đi nhiều, góp phần đáng kể giảm nhập siêu.

Lập luận trên của VAFI là cảm tính và thiếu logic. Thứ nhất, VAFI phải chứng minh được rằng “xuất hiện tình trạng dư thừa năng lực sản xuất tại nhiều ngành kinh tế” là tình trạng có tính dài hạn chứ không phải nhất thời (trong thời điểm NHNN thắt chặt chính sách tiền tệ). Thứ hai, “đầu tư cho chiều sâu” vẫn hoàn toàn có thể làm tăng (mạnh) tài sản cố định của doanh nghiệp chứ không đơn giản như theo cách hiểu của VAFI. Doanh nghiệp sẽ làm gì với “đầu tư chiều sâu” nếu không đầu tư vào thiết bị, máy móc hiện đại hơn có năng suất cao hơn và/hoặc sản xuất ra những sản phẩm tốt hơn, có giá trị gia tăng cao hơn? Thứ ba, “đầu tư chiều sâu” không có nghĩa là dẫn đến giảm nhập khẩu. Cứ cho là nhập khẩu “tài sản cố định” sẽ giảm đi, nhưng nhập khẩu cho những thứ có liên quan như công nghệ mới, vật liệu mới... để chuyển sang phát triển “chiều sâu” sẽ tăng lên, chưa kể nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị, vật tư, nguyên vật liệu cho những ngành sản xuất hiện tại không nhất thiết giảm đi khi cầu các sản phẩm của chúng vẫn tăng lên theo đà tăng trưởng của nền kinh tế. Nói cách khác, tình trạng dư thừa năng lực sản xuất nếu chỉ là nhất thời thì sẽ không nhất thiết dẫn đến sự chuyển dịch cơ cấu đầu tư (sang “đầu tư chiều sâu”); và sự chuyển dịch cơ cấu đầu tư này, nếu có, cũng không nhất thiết dẫn đến giảm nhập siêu. Như vậy, mệnh đề thứ hai của VAFI làm nền cho nhu cầu cấp bách hạ lãi suất cho vay (nói thêm dưới đây) cũng là vô căn cứ.

Đề xuất không khả thi

Tiếp theo, xin được bàn đến tính đúng đắn, khả thi của 3 phương án mà VAFI đưa ra.

Phương án thứ nhất, NHNN chỉ đạo các ngân hàng thương mại nhà nước hạ dần lãi suất cho vay, từ đó lan tỏa đến các ngân hàng thương mại cổ phần khác.

Có thể thấy ngay một bất cập trong phương án này là NHNN chỉ đạo các ngân hàng hạ lãi suất cho vay. Nếu lạm phát vẫn ở mức cao (16,5% tháng 2), trần lãi suất huy động vẫn còn đó, trong khi NHNN không muốn bơm tiền ra, làm cho thanh khoản hệ thống ngân hàng vẫn căng thẳng thì các ngân hàng thương mại lấy đâu ra vốn để cho vay với lãi suất thấp hơn?

VAFI “thòng” thêm một câu: “Đồng thời, theo tín hiệu của chỉ số giá tiêu dùng và thị trường liên ngân hàng, NHNN thực hiện bơm tiền ở liều lượng thích hợp và cuối cùng sẽ điều chỉnh trần lãi suất huy động”. Nếu NHNN bơm tiền “theo tín hiệu của chỉ số giá tiêu dùng”, vậy thì, theo logic, với mức CPI vẫn ở con số 16,5% như hiện nay, tại sao NHNN phải bơm tiền? Nếu nói rằng CPI đang có xu hướng tăng chậm lại, vậy thì hãy chờ nó xuống dưới một ngưỡng an toàn nào đó (chắc chắn không phải ở mức 2 con số) thì hãy nới cung tiền mới đúng chứ? Sao lại cứ đòi phải hạ ngay lãi suất tại thời điểm này?

Về phương án hai, NHNN nên giảm ngay lãi suất huy động đối với tổ chức xuống 11%/năm. Theo đó, việc giảm ngay lãi suất với đối tượng này sẽ không ảnh hưởng đến trật tự huy động vốn của hệ thống ngân hàng thương mại, cũng như không tác động tới thị trường ngoại tệ. Mặt khác, NHNN đặt ngay trần lãi suất cho vay không quá 18%/năm, sau đó, theo tín hiệu thị trường giảm dần lãi suất tiền gửi của dân cư, và hạ tiếp trần lãi suất cho vay.

Cần lưu ý rằng, việc đặt trần lãi suất huy động đối với tổ chức xuống 11% và việc huy động được từ các tổ chức này với lãi suất dưới 11% là 2 việc khác nhau, vì, cũng như với tiền gửi huy động từ cá nhân, các ngân hàng sẽ tìm cách “lách”, nâng lãi suất huy động thực tế để huy động từ các tổ chức khi mà cơn khát vốn đòi hỏi phải làm vậy. Còn các tổ chức cũng có xu hướng tìm những ngân hàng chào lãi suất cao hơn để gửi.

Điều tương tự cũng sẽ đúng với trần lãi suất cho vay, khi mà các ngân hàng sẽ có cách để buộc doanh nghiệp phải trả thêm mới được vay khi mà chi phí vốn đầu vào vẫn cao, còn doanh nghiệp buộc phải chấp nhận vay với lãi suất cao hơn vì không còn lựa chọn nào khác. Ngoài ra, trần lãi suất cho vay còn có một khiếm khuyết lớn là nó phá vỡ nguyên tắc tín dụng là lãi suất được tính theo mức độ rủi ro của doanh nghiệp. Với những doanh nghiệp rủi ro lớn hơn mà vẫn được vay với mức lãi suất tối đa cũng chỉ bằng những doanh nghiệp khác có rủi ro nhỏ hơn, chắc không mấy ngân hàng dám cho vay. Kết cục là tuy lãi suất cho vay trên danh nghĩa có giảm đi nhưng sẽ có nhiều doanh nghiệp vẫn không tiếp cận được với vốn vay.

Phương án ba, nghị định về quản lý kinh doanh vàng cần sớm được ban hành vì nó có tác động tích cực đến bình ổn thị trường ngoại hối. Điểm mấu chốt của Nghị định là sẽ ban hành chính sách thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh vàng. Theo phân tích của VAFI, nếu Nhà nước sớm công bố chủ trương thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt với hoạt động kinh doanh vàng ở mức 20% trên giá bán thì đây sẽ là giải pháp đột phá để hạ lãi suất cho vay về dưới 10%/năm. Hiệu quả của giải pháp này là nhanh chóng kích thích thị trường chứng khoán cũng như thị trường trái phiếu phục hồi và phát triển. Cùng với đó hệ thống ngân hàng sẽ có cơ hội huy động nguồn vốn dài hạn. Mặt khác, giải pháp này không những ngăn chặn tình trạng chảy máu ngoại tệ mà nguồn ngoại tệ, nguồn vàng trong dân sẽ chảy vào hệ thống ngân hàng thương mại một cách dễ dàng.

Không hiểu VAFI nhìn nhận mối quan hệ giữa việc áp dụng những loại thuế này (với ngụ ý sẽ buộc nhà đầu tư chuyển hướng đầu tư từ vàng sang trái phiếu và chứng khoán), với việc giảm lãi suất cho vay. Mối quan hệ này thậm chí còn diễn ra trái với mong muốn của VAFI. Ví dụ, chứng khoán (và kể cả trái phiếu) tăng trưởng quá nóng sẽ kích thích đi vay ngân hàng để đầu tư vào chứng khoán, hoặc thu hút hết nguồn vốn lẽ ra đem gửi vào ngân hàng. Cả 2 khả năng này đều làm tăng lãi suất huy động và cho vay. Ngoài ra, nếu xiết được việc đầu cơ kinh doanh vàng thì rất có thể bất động sản lại nóng lên, lại thu hút các nguồn vốn vào đó với hậu quả tương tự như khi chứng khoán nóng lên.

Thêm nữa, vàng và ngoại tệ chảy vào hệ thống ngân hàng cũng không đồng nghĩa với lãi suất cho vay VND hạ đi, vì lãi suất cho vay VND phụ thuộc vào cung VND chứ không phải cung ngoại tệ hay vàng (kể cả từ hệ thống ngân hàng). Kể cả nếu VAFI nói đến lãi suất cho vay bằng vàng hoặc ngoại tệ, chuyện huy động được vàng hoặc ngoại tệ vào hệ thống ngân hàng cũng không đồng nghĩa với việc giảm lãi suất cho vay bằng vàng hoặc ngoại tệ vì lãi suất này phụ thuộc vào nguồn cung vàng và ngoại tệ trong cả nền kinh tế (là cái sẽ khó thay đổi chỉ với giải pháp áp thuế kinh doanh như trên), chứ không phải chỉ từ hệ thống ngân hàng, vì hệ thống ngân hàng chỉ là kênh trung chuyển từ nơi cung đến nơi cầu.

Tóm lại, cả 3 phương án hạ lãi suất cho vay của VAFI đều chứa đựng nhiều mâu thuẫn và bất cập. Trên hết, VAFI dường như vẫn chưa nhận thức được đầy đủ những trở ngại xung quanh việc hạ lãi suất tại thời điểm này (lạm phát vẫn cao, áp lực gia tăng trở lại lạm phát khi NHNN bơm tiền, tình trạng thanh khoản ngân hàng vẫn căng thẳng, tính phi hiệu quả của các giải pháp hành chính như trần lãi suất cho vay hoặc huy động v.v...).

Friday, 24 February 2012

Cải thiện thanh khoản ngân hàng cần giải pháp khác? (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=238912

07:45 | 25/02/2012

Căng thẳng thanh khoản đang được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) coi là trở lực còn lại để hạ lãi suất. Để giải quyết khó khăn thanh khoản, NHNN tập trung vào biện pháp tái cơ cấu hệ thống ngân hàng (sáp nhập và hợp nhất những ngân hàng nhỏ, yếu kém) và biện pháp phân loại ngân hàng theo nhóm (4 nhóm) và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng tương ứng cho từng nhóm (cụ thể là 17%/năm cho nhóm 1, 15%/năm cho nhóm 2, 8%/năm cho nhóm 3 và 0% cho nhóm 4 – nhóm yếu kém nhất).

Hai biện pháp trên của NHNN đã được đa phần dư luận đồng tình, ủng hộ, vì nghĩ rằng chúng có thể giải quyết tận gốc rễ của vấn đề căng thẳng thanh khoản – do các ngân hàng nhỏ và yếu kém cạnh tranh huy động tiền gửi bằng cách tăng lãi suất huy động, kéo theo cả hệ thống ngân hàng vào cuộc canh tranh tăng lãi suất huy động, từ đó dẫn đến lãi suất cho vay cũng phải cao, quá sức chịu đựng của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nếu phân tích sâu hơn một chút ta sẽ thấy các giải pháp trên không nhất thiết là câu trả lời cho vấn đề căng thẳng thanh khoản, ít nhất là trong ngắn hạn.

Về biện pháp thứ nhất, vì bản chất của nó chỉ là sáp nhập một cách cơ học các ngân hàng yếu kém với nhau (hiện đã có 3 ngân hàng dạng này được sáp nhập), nên kết quả của nó chỉ có thể là sự giảm đi về số lượng ngân hàng nói chung và cũng như số lượng ngân hàng yếu kém nói riêng. Điều đáng lưu ý là sự giảm đi về số lượng ngân hàng (yếu kém) này không nhất thiết làm cải thiện thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.

Thanh khoản trong hệ thống tùy thuộc vào cung và cầu tín dụng. Cung tín dụng phụ thuộc một phần vào nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế, và phần lớn hơn vào nguồn cung cuối cùng là cung tiền của NHNN theo các mục tiêu kinh tế vĩ mô của nó. Còn cầu tín dụng phụ thuộc vào tình hình sức khỏe của nền kinh tế và trực tiếp là nhu cầu vay vốn của dân cư, doanh nghiệp, và Chính phủ, là những yếu tố cũng đồng thời lại phụ thuộc vào, hoặc bị chi phối phần lớn bởi cung tiền của NHNN.

Ví dụ, khi nền kinh tế tăng trưởng trì trệ, NHNN có thể kích cầu tín dụng bằng cách tăng cung tiền nhờ đó kích thích tiêu dùng và đầu tư. Thanh khoản sẽ tràn ngập nền kinh tế đi đôi với lãi suất cho vay thương mại giảm đi. Quá trình này tiếp diễn cho đến khi cầu tín dụng tăng lên, dẫn đến lãi suất cho vay thương mại tăng trở lại. Ngược lại, khi nền kinh tế tăng trưởng quá nóng với cầu tín dụng cho tiêu dùng và đầu tư tăng quá mạnh, NHNN phải thắt chặt chính sách tiền tệ. Tiền bơm ra sẽ ít đi trong khi nhu cầu tín dụng vẫn tăng và ở mức cao sẽ dẫn đến cạn kiệt thanh khoản, làm tăng lãi suất cho vay thương mại, cho đến thời điểm mà ở đó sẽ diễn ra quá trình nới lỏng cung tiền của NHNN như trên.

Trong bối cảnh NHNN không có điều chỉnh lớn gì đối với cung tiền của mình thì thanh khoản sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn nhàn rỗi hiện có trong nền kinh tế và nhu cầu vay tín dụng của cả nền kinh tế. Lãi suất cho vay thương mại trong trường hợp này sẽ do thị trường quyết định chứ không phải là NHNN nữa. Giả sử nếu NHNN muốn can thiệp trong bối cảnh không muốn dùng chính sách tiền tệ của mình thì NHNN buộc phải dùng đến các công cụ hành chính như trần lãi suất, hạn mức tăng trưởng tín dụng v.v... Vì là công cụ hành chính nên tình hình thanh khoản và lãi suất sẽ bị bóp méo. Ví dụ, khi cầu tín dụng cao sẽ dẫn đến lãi suất tăng cao. Nếu NHNN lúc đó áp trần lãi suất tiền gửi, người gửi tiền sẽ không mặn mà gửi tiền, dẫn đến thanh khoản căng thẳng.

Quay trở lại với biện pháp sáp nhập các ngân hàng yếu kém trên của NHNN. Tuy số lượng ngân hàng (yếu kém) đã giảm đi, nhưng cung và cầu tín dụng của cả nền kinh tế thì không nhất thiết tăng/giảm theo tương ứng. Ngân hàng chỉ là trung gian chuyển tải vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu, nơi ít cần/không cần đến nơi cần/cần nhiều hơn.

Để dễ hình dung, giả sử hệ thống ngân hàng hiện tại có 100 ngân hàng, với tổng lượng khách hàng hiện tại của toàn hệ thống ngân hàng là X người, có tổng nhu cầu tín dụng là Y đồng, và cung tín dụng từ người gửi tiền và từ NHNN là Z đồng tại lãi suất huy động hiện tại 14%/năm. Với giả thiết hệ thống ngân hàng đang gặp khó khăn về thanh khoản, và giả thiết thêm NHNN không (có ý định) tăng cung tiền tại thời điểm này, có thể suy ra Z < Y (cầu tín dụng không được thỏa mãn đầy đủ bởi tiền gửi huy động và cung tiền từ NHNN). Sau khi sáp nhập các ngân hàng yếu kém với nhau, tổng số ngân hàng còn lại là 80, nhưng tổng số khách hàng và tổng nhu cầu tín dụng vẫn là X và Y, vì khách hàng sẽ được chuyển giao từ ngân hàng bị sáp nhập sang ngân hàng mới/khác. Như vậy, tình hình căng thẳng thanh khoản sẽ chẳng có gì thay đổi sau khi sáp nhập ngân hàng yếu kém, khi mà cầu tín dụng vẫn lớn hơn cung tín dụng từ tiền gửi dân cư và từ NHNN.

Đối với biện pháp phân loại nhóm ngân hàng và giới hạn tăng trưởng tín dụng theo nhóm, kết quả sẽ tương tự. Số ngân hàng được phép tăng trưởng tín dụng sẽ ít hơn (ngân hàng thuộc nhóm 4 không được tăng trưởng tín dụng). Nhưng điều này không đồng nghĩa với cầu tín dụng của chúng ít đi. Bản thân các ngân hàng này vẫn phải tiếp tục huy động tiền gửi để đảm bảo nguồn vốn đáp ứng cho nhu cầu thanh toán các khoản tiền gửi đến hạn rút ra và các nghĩa vụ thanh toán khác, trong khi một phần đáng kể vốn đã huy động được trước đây bị chôn vào các khoản nợ xấu ít/không có khả năng thu hồi (vì thế mới bị phân loại vào nhóm 4).

Ngoài ra, các ngân hàng thuộc nhóm này thường là những ngân hàng nhỏ, chiếm thị phần không đáng kể nên sự cắt giảm nhu cầu huy động tiền gửi từ chúng (nếu có) sẽ không có mấy ảnh hưởng lên nhu cầu vốn huy động của toàn hệ thống.

Quan trọng hơn, trong bối cảnh các ngân hàng nhỏ và yếu kém này không được phép tăng trưởng tín dụng, và giả sử vì thế sẽ không đáp ứng được nhu cầu về vay vốn của một bộ phận khách hàng hiện hữu của chúng, các khách hàng này sẽ không có lý do gì mà không chuyển sang vay ở các ngân hàng khác, dẫn đến tổng cầu tín dụng toàn hệ thống không thay đổi. Nếu khi đó tổng cung tín dụng từ tiền gửi dân cư và NHNN vẫn ở mức như cũ thì thanh khoản vẫn căng thẳng như cũ, không có gì cải thiện hơn.

Sự tồn tại và duy trì của trần lãi suất huy động trong trường hợp này sẽ càng làm tăng thêm tình trạng căng thẳng thanh khoản vì nguồn tiền gửi huy động sẽ tiếp tục bị hạn chế, không được khuyến khích (đặt ra trần lãi suất huy động, về bản chất chính là áp đặt một lãi suất mang tính cưỡng ép thiệt thòi cho người gửi tiền. Nếu không phải vậy thì chẳng cần phải đặt ra trần lãi suất làm gì).

Như vậy có thể thấy 2 biện pháp trên đang thực thi của NHNN không nhất thiết có tác dụng tích cực gì đến tình hình căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng hiện nay, ít nhất trong ngắn hạn. Tất nhiên, biện pháp thứ 2 có thể mang đến một số kết quả tích cực như làm tăng thêm tính lành mạnh, an toàn của hệ thống vì từng ngân hàng phải nỗ lực để được phân vào nhóm tốt hơn. Nhưng từ kết quả đó cho đến lúc cải thiện được thanh khoản là một chặng đường dài, khó mà nhìn thấy được trong thời gian một, hai quý tới.

Nói cách khác, để giải quyết căn bản tình trạng căng thẳng thanh khoản nhằm gấp rút hạ lãi suất ngay trong quý này hoặc quý sau, NHNN hoặc là buộc phải bỏ trần lãi suất huy động, hoặc là phải tăng cung tiền, hoặc là phối hợp cả 2 giải pháp này. Nhưng vì giải pháp bỏ trần lãi suất huy động sẽ có thể làm tăng lãi suất cho vay tức thời nên chắc sẽ vấp phải sự phản đối mạnh mẽ hơn nữa từ dư luận.

Vậy chỉ còn giải pháp tăng cung tiền, với cái giá phải trả là áp lực lạm phát sẽ tăng. Hiện nay, dường như xu hướng nới lỏng cung tiền đang dần rõ nét. Nếu tiếp tục như vậy trong một vài tháng tới thì lãi suất sẽ hạ xuống đi kèm với lạm phát sẽ khó dừng ở mức dưới 1 con số như kỳ vọng của Chính phủ (ví dụ, hãng xếp hạng tín dụng Moody’s dự đoán lạm phát của Việt Nam năm nay là 12,5%). Tóm lại, câu hỏi đặt ra cho cả xã hội và NHNN vẫn là muốn đánh đổi cái nào lấy cái nào?

Friday, 17 February 2012

Gót chân Ashilles của các ngân hàng Việt trong mắt chuyên gia quốc tế (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=238231

08:11 | 18/02/2012

Mới đây, tác giả bài này đã có dịp gặp và thảo luận với các chuyên gia phân tích của một hãng xếp hạng tín dụng quốc tế hàng đầu về vấn đề căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng Việt Nam cũng như những đánh giá chung về hệ thống ngân hàng Việt Nam. Cuộc gặp đã đem lại một số thu hoạch đáng chú ý mà nếu biết dựa vào đó để có hướng khắc phục hiệu quả thì xếp hạng rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam và của cả hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ được cải thiện đáng kể.

Hãng xếp hạng tín dụng này hiện nay đang xếp hạng triển vọng của hệ thống ngân hàng Việt Nam ở mức tiêu cực trong vòng ít nhất 12 tháng tới. Có 4 lý do chính các chuyên gia xếp hạng đưa ra làm cơ sở cho hành động của mình như sau:

Thứ nhất, tính không minh bạch. Đây được coi là một trong những điểm yếu lớn nhất trong hệ thống ngân hàng và cả nền kinh tế. Hãng xếp hạng bình luận rằng họ không thể lấy được mấy thông tin hữu ích từ trang web tiếng Anh của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Lẽ ra, với chức năng của một ngân hàng Trung ương và đội ngũ cán bộ đông đảo, NHNN hoàn toàn có thể và cần phải cập nhật nhiều thông tin bằng tiếng Anh, chứ không chỉ đa phần bằng tiếng Việt như hiện nay. Trang web của các ngân hàng thương mại cũng không khá hơn. Một số ngân hàng thương mại nếu có đưa các thông tin tài chính (bắt buộc với các ngân hàng niêm yết) thì các thông tin này đều lạc hậu, có từ cách đây cả năm.

Thứ hai, tính bất cập của các tiêu chuẩn kế toán Việt Nam. Mặc dù các tiêu chuẩn báo cáo tài chính quốc tế đã được khuyến khích áp dụng ở Việt Nam nhưng điều đáng nói là việc áp dụng này không phải là bắt buộc. Và do tính dễ dãi theo các tiêu chuẩn Việt Nam so với các tiêu chuẩn quốc tế nên các ngân hàng vẫn thích và thường áp dụng các tiêu chuẩn Việt Nam hơn. Ví dụ cho chuyện này là phân loại nợ xấu, nếu theo tiêu chuẩn Việt Nam thì thấp hơn hàng chục điểm phần trăm so với tiêu chuẩn quốc tế. Cũng chính vì việc thích áp dụng tiêu chuẩn Việt Nam này nên các hãng xếp hạng quốc tế không thể so sánh các ngân hàng hoặc cả hệ thống các ngân hàng Việt Nam với các nước khác, dẫn đến cái nhìn bi quan, hồ nghi.

Thứ ba, tỷ lệ vốn an toàn thấp. Mặc dù nhiều ngân hàng báo cáo đạt mức tỷ lệ vốn an toàn đạt mức 9%- 10% nhưng đây lại là theo tiêu chuẩn Basel I, thấp hơn tiêu chuẩn Basel II, trong khi thế giới đang tiến tới tiêu chuẩn Basel III và còn cao hơn nữa. Điều này càng đáng lo ngại trong bối cảnh các ngân hàng thương mại đua nhau đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng trong suốt mấy năm qua, có lúc đạt đến 70%- 80%/năm, dẫn đến cạnh tranh thu hút tiền gửi khốc liệt như hiện nay. Hãng xếp hạng tín dụng đặt ra câu hỏi không dễ trả lời là các ngân hàng này sẽ làm cách nào để xử lý vấn đề vốn an toàn thấp này? Nói cách khác, công tác quản lý rủi ro là điều gì đó hầu như không tồn tại ở trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Thứ tư, cho vay khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) quá nhiều. Điều quan trọng hơn là nhiều khoản nợ xấu vẫn được phân loại ở nhóm 1 (nợ không có vấn đề) và nhóm 2 (nợ cần chú ý). Ngay cả với những khoản nợ của Vinashin vẫn không được phân loại thành nợ xấu, với quan niệm rằng Chính phủ đang tái cơ cấu Vinashin và đến một ngày nào đó, doanh nghiệp này sẽ hồi sinh, làm ra đủ để trả nợ vay, và tức là khoản nợ hiện nay không phải/không được coi là nợ xấu (không thu hồi được).

Như vậy, qua mấy nhận định trên của hãng xếp hạng tín dụng, có thể thấy rõ là việc không coi trọng tính minh bạch cũng như sự cần thiết trong việc cung cấp thông tin, áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, thiết lập và thực thi nghiêm túc công tác quản lý rủi ro một cách chuyên nghiệp, phân loại nghiêm túc nợ xấu theo tiêu chuẩn quốc tế… là những điểm yếu chính trong hệ thống ngân hàng và của từng ngân hàng ở Việt Nam trong con mắt quốc tế và là lý do để họ có cái nhìn về hệå thống ngân hàng Việt Nam đôi khi tiêu cực quá mức cần thiết, trong bối cảnh thông tin vừa thiếu vừa tù mù và các hoạt động thì chẳng theo một chuẩn mực đáng tin cậy nào.

Để cải thiện được hạng tín dụng của mình, các ngân hàng thương mại và NHNN - với vai trò là cơ quan thanh tra, giám sát hệ thống ngân hàng - một mặt phải tăng cường tính minh bạch hơn nữa trong việc cung cấp thông tin, nhanh chóng và triệt để áp dụng tối đa các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động ngân hàng, và trung thực, nghiêm túc hơn trong việc phân loại nợ xấu (đi kèm với việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong phân loại nợ xấu). Trung thực và nghiêm túc có thể sẽ làm bộc lộ rõ hơn nhiều yếu kém, tồn tại cho người bên ngoài thấy, nhưng là điều cần thiết làm cơ sở khôi phục lòng tin của quốc tế và để được thăng hạng trong mắt họ khi có những biến chuyển tích cực từ phía Việt Nam.

Đây là một số công việc có thể làm ngay bên cạnh những việc đòi hỏi phải có những nỗ lực lớn, thay đổi mang tính tư duy chiến lược như chuyện áp dụng và bảo đảm tỷ lệ vốn an toàn tối thiểu theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời với việc đạt tốc độ tăng trưởng tín dụng lành mạnh và bền vững hơn cho cả hệ thống.

Friday, 10 February 2012

Về việc một số ngân hàng xin xuất vàng: Không phải là lối thoát (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=237548

07:50 | 11/02/2012

Trong tình cảnh cạn kiệt thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, một số ngân hàng nắm giữ vàng với ước tính khoảng 100 tấn đã lên tiếng kêu gọi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho phép xuất khẩu vàng tài khoản (vốn mới chỉ có 5 ngân hàng và công ty SJC được phép thực hiện) để giải quyết nhu cầu thanh khoản cấp bách của mình. Điều gì sẽ xảy ra khi NHNN cho phép thêm những ngân hàng này thực hiện xuất vàng, dù là trên tài khoản?

Hiển nhiên, khi vàng xuất đi, các ngân hàng sẽ thu về một số lượng USD tương ứng, tính theo giá vàng quốc tế. Với mục đích giải quyết nhu cầu thanh khoản cấp bách, các ngân hàng có thể hoán đổi số USD thu được này ra VND. Hoặc họ cũng có thể sử dụng luôn (một phần) lượng USD này để thanh toán các khoản huy động USD đến hạn, hoặc tiếp tục cho vay bằng USD.

Ở lựa chọn thứ nhất, khi các ngân hàng hoán đổi USD ra VND, cầu về USD tăng lên trong khi cầu USD giảm đi tương đối (với giả thiết các yếu tố khác không thay đổi). Cầu VND tăng sẽ dẫn đến lãi suất huy động VND phải tăng cao tương ứng, khi mà NHNN không tăng cung tiền VND với quan ngại sẽ làm tăng áp lực lạm phát.

Nhưng vì lãi suất huy động VND bị áp trần lãi suất 14%/năm nên người gửi tiền càng không mặn mà với việc gửi VND vào ngân hàng chỉ để hưởng lãi suất cố định 14%/năm này, mà tiếp tục chuyển sang các kênh tín dụng/đầu tư khác (không chính thức). Điều này buộc các ngân hàng phải tiếp tục liều lĩnh phớt lờ quy định trần lãi suất của NHNN và tìm cách huy động VND với lãi suất cao hơn để cứu thanh khoản cho chính mình. Nếu các ngân hàng không làm vậy thì tức là tình trạng khan hiếm thanh khoản càng trở nên quẫn bách hơn. Hai trường hợp này đều làm tăng lãi suất cho vay, tức là đi ngược lại mong muốn hạ lãi suất cho vay của Chính phủ và NHNN.

Với lựa chọn sử dụng luôn USD, không chuyển đổi ra VND, các ngân hàng bán vàng thu USD như vậy sẽ làm tăng tình trạng đô la hóa, là hậu quả của việc có thêm một lượng USD đáng kể đi vào lưu thông, vào nền kinh tế mà không được NHNN “nội tệ hóa” (thu mua lại và bán đối ứng ra bằng VND theo tỷ giá quy định). Mà như đã biết, đô la hóa trầm trọng hơn sẽ làm giảm đi tính hữu hiệu của chính sách tiền tệ, ảnh hưởng đến tính tự chủ của NHNN trong việc điều hành chính sách lãi suất và tỷ giá. Cụ thể hơn, mọi thay đổi về cung tiền nay đều phải ở mức độ lớn hơn mới tạo ra được cùng một hiệu ứng lên lãi suất và tỷ giá so với trước đây khi nạn đô la hóa chưa trầm trọng thêm.

Đô la hóa còn làm giảm đi nguồn thu nhập cho ngân sách thông qua “thuế lạm phát”- tức là quyền in tiền của NHNN tài trợ cho chi tiêu Chính phủ.

Thậm chí, ngay cả trong trường hợp cực đoan khi NHNN bắt buộc các ngân hàng trên phải bán lại số USD thu được từ việc xuất vàng cho NHNN để lấy VND, việc này cũng gây ảnh hưởng không mong muốn cho hệ thống ngân hàng và cho cả nền kinh tế trong bối cảnh hiện tại. Cụ thể, nếu NHNN dừng lại ở việc chỉ cung ứng đúng số VND cho số USD mình mua vào từ các ngân hàng thì vô hình trung cung tiền VND tăng lên, làm tăng áp lực lạm phát.

Nếu không muốn tăng cung tiền VND với lo ngại tăng áp lực lạm phát thì NHNN, sau khi mua USD, trả bằng VND, có thể bắt buộc các ngân hàng thương mại (những ngân hàng đã xuất vàng thu USD và bán lại cho NHNN thu về VND) phải mua tín phiếu, trái phiếu bắt buộc để hút lại số VND đã tung ra. Mà như vậy thì tình hình thanh khoản của những ngân hàng xuất vàng tài khoản và của cả hệ thống ngân hàng vẫn không được cải thiện. Có khác chăng là thay vì nắm giữ vàng trên tài khoản, nay các ngân hàng này lại nắm giữ một mớ tín phiếu, trái phiếu (vàng đã đổi lấy trái phiếu, tín phiếu; còn dự trữ ngoại hối của NHNN thì tăng lên tương ứng).

Tóm lại, cả hai lựa chọn (hoặc phối hợp giữa hai lựa chọn) nếu có thì chỉ có thể mang lại tác dụng cấp cứu thanh khoản tức thời cho cá nhân từng ngân hàng có vàng, chứ không có tác dụng cứu thanh khoản cho toàn bộ hệ thống ngân hàng và nền kinh tế, đặc biệt xét trong thời gian dài hơn, khi hành động bán vàng thu USD của các ngân hàng đẩy lãi suất VND lên cao hơn. Đó là chưa kể đến tác dụng phụ nhưng không hề nhỏ của việc này khi làm nạn đô la hóa trầm trọng thêm, cũng như làm tăng thêm áp lực lạm phát. Nói cách khác, giải pháp cho phép xuất vàng không giải quyết được vấn đề khó khăn thanh khoản của cả hệ thống ngân hàng. Giải pháp khả thi nhất vẫn là phải tự do hóa lãi suất huy động để giải quyết thanh khoản cho cả hệ thống ngân hàng, làm cơ sở để hạ dần lãi suất khi khó khăn thanh khoản đã qua và kỳ vọng lạm phát giảm đi.

Thursday, 9 February 2012

Huy động vàng trong dân: Không đơn giản vậy (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://www.daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=237351

08:09 | 09/02/2012

Dư luận gần đây lại có thêm một dịp được khuấy động với tuyên bố của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) là sẽ có chính sách huy động vàng trong dân (với dự đoán hàng trăm tấn) cho mục đích đưa vào đầu tư phát triển kinh tế, như lời Thống đốc NHNN: “Nếu chúng ta không huy động được số vàng này trong dân để phục vụ phát triển KT – XH thì đất nước chưa thể mạnh lên được”.

Nghe những lời phát biểu này, có lẽ ý nghĩ đầu tiên ập đến với không ít người là Chính phủ đang thai nghén một chủ trương tận thu mới. Nguồn lực vàng mà người dân đang nắm giữ có thể đúng là khá đáng kể, nhưng câu hỏi đặt ra là tại sao đến thời điểm này, việc huy động vàng mới được đặt ra? Người ta có thể suy diễn rằng quả đúng việc này là tận thu khi trở nên bất lực và hết bài trong điều hành kinh tế vĩ mô nên túng thì phải tính, buộc phải nhắm tới những thứ ngoài tầm với, không phải của mình, bằng những công cụ thậm chí chưa được định hình ra làm sao, có kết quả và tác hại như thế nào… Trên hết, Chính phủ và NHNN dường như chưa nhìn ra hậu quả của việc khuyến khích huy động vàng, ngoại tệ ở Việt Nam.

Khách quan mà nói thì việc huy động vàng trong dân rồi tái phân bổ lại thông qua hệ thống ngân hàng sẽ làm cho cung và cầu về vàng gặp nhau dễ dàng hơn thông qua trung gian là các ngân hàng. Có lẽ, đây là lý do có ý nghĩa và đáng kể duy nhất để biện hộ cho chủ trương này của NHNN. Nhưng điều này lại đồng nghĩa với việc khuyến khích, hợp pháp hóa, việc dân chúng chuyển đổi tài sản VND sang vàng (tức làm trầm trọng thêm nạn vàng hóa, sẽ được nói rõ thêm dưới đây) để người sở hữu vàng và gửi vào ngân hàng vừa phòng ngừa rủi ro lạm phát, vừa vẫn được hưởng một mức lãi thỏa đáng (cao hơn so với trường hợp họ tự cho vay trên thị trường tự do).

Cũng có người vạch ra lợi ích của việc huy động này là NHNN sẽ có thêm được một nguồn ngoại tệ thông qua việc hoán đổi vàng với ngân hàng nước ngoài để tăng thêm dự trữ ngoại hối của mình. Hoặc NHNN có thể sử dụng nguồn vàng huy động này để can thiệp trên thị trường vàng nội địa.

Tuy nhiên, khoản vàng huy động này dù có nằm trong tay NHNN ở dạng vàng hay ngoại tệ thì bản chất của nó vẫn là một khoản đi vay chứ không phải là một khoản thuộc sở hữu toàn quyền của NHNN để NHNN muốn sử dụng ra sao thì sử dụng mà không phải bận tâm đến việc lo trả nợ như trong trường hợp mua đứt bán đoạn. Vì thế, cho dù khuyến khích được dân yên tâm gửi vàng vào hệ thống ngân hàng và cuối cùng là nằm trong két sắt của NHNN (dưới dạng vàng hoặc ngoại tệ) chăng nữa thì, vì không phải là của mình, vẫn sẽ phải có một thời điểm (không định trước nào đó) NHNN buộc phải xuất kho vàng/ngoại tệ ra để trả nợ. Mà như vậy thì không thể coi nguồn vàng huy động được này là quỹ dự trữ vàng/ngoại hối của NHNN theo đúng nghĩa của nó (phải thuộc sở hữu để sử dụng theo ý muốn). Do đó, ý nghĩa của việc huy động vàng để tăng dự trữ vàng/ngoại tệ, để can thiệp vào thị trường vàng/ngoại tệ sẽ không còn nữa.

Tóm lại, trừ khi được cụ thể hóa bằng những lợi ích cụ thể A, B, C… và được minh chứng bằng những lập luận thuyết phục, những lý do chung chung khác như “mục đích phát triển KT - XH” và làm cho “đất nước mạnh lên”… tuyệt đối không phải là lý do xác đáng để đưa ra bất cứ một chính sách nào, đặc biệt khi nó có tầm ảnh hưởng vĩ mô lớn. Và kể cả sau này nếu NHNN có đưa ra được những lợi ích cụ thể nào đó một cách thuyết phục thì họ vẫn cần phải chứng minh được rằng những lợi ích đó là lớn hơn những tổn thất, bất lợi mang lại từ chính sách huy động vàng của mình, như nêu dưới đây.

Huy động vàng (có trả lãi kèm với bảo hiểm giá vàng) có khả năng làm trầm trọng ngay lập tức nạn “vàng hóa” trong nền kinh tế Việt Nam (với giả thiết rằng dân chúng thấy việc gửi vàng vào ngân hàng là hấp dẫn, có lợi). Xin nhấn mạnh ở đây là sẽ làm trầm trọng thêm chứ không phải là giảm đi, nạn vàng hóa. Nhiều người có trách nhiệm vẫn lầm tưởng rằng thu hút vàng (hay ngoại tệ) vào hệ thống ngân hàng có nghĩa là sẽ làm giảm nạn vàng hóa (hay đô la hóa) vì vàng (hay đô la) ở thị trường tự do (ngoài hệ thống ngân hàng) sẽ ít đi.

Thực ra, vàng hóa và/ hoặc đô la hóa cần được hiểu là tình trạng của một nền kinh tế mà ở đó dân chúng dùng (hợp pháp hoặc bất hợp pháp) vàng và/ hoặc đôla song song với bản tệ (VND). Tình trạng vàng hóa và/hoặc đôla hóa càng trầm trọng nếu sự hiện diện của vàng và/ hoặc đô la trong nền kinh tế (lưu ý là cả trong lưu thông - ngoài hệ thống ngân hàng – và trong hệ thống ngân hàng) càng lớn, và mức độ thay thế VND bằng vàng/ngoại tệ như là phương tiện thanh toán, đo lường và lưu giữ giá trị càng cao. Vàng hóa/đô la hóa sẽ làm giảm/mất đi tính tự chủ của chính sách tiền tệ của NHNN (theo đó là càng có ít người muốn nắm giữ hoặc dân chúng ngày càng có xu hướng giảm nắm giữ tài sản VND, là cái mà NHNN có thể tác động lên được thông qua chính sách tiền tệ của mình). Một hậu quả khác của vàng hóa/đô la hóa là tước đi/giảm khả năng thu được “thuế lạm phát” đánh lên người nắm giữ tài sản VND thông qua quyền in tiền VND tài trợ cho các chi tiêu của Chính phủ, khi số lượng người (muốn) nắm giữ tài sản VND ngày càng giảm đi.

Việc đưa ra các biện pháp để khuyến khích dân chúng gửi vàng vào hệ thống ngân hàng vô hình trung sẽ khuyến khích dân chúng quy đổi tài sản VND ra vàng, nhất là trong bối cảnh đầy bất ổn như hiện nay. Nói cách khác, dân chúng sẽ không chỉ gửi số vàng hiện đang nắm giữ mà còn bị lợi ích thôi thúc họ chuyển thêm tài sản VND sang vàng để gửi vào ngân hàng (lưu ý là dân chúng nói chung, chứ không phải là từng người dân có vàng mà có thể có hay không tài sản VND khác).

Việc quy đổi này sẽ làm tăng nhu cầu về vàng để đáp ứng nhu cầu chuyển đổi tài sản của dân chúng, và sẽ dẫn đến 2 kịch bản.

Ở kịch bản 1, NHNN cho phép nhập khẩu vàng để thỏa mãn nhu cầu về vàng tăng lên của dân chúng. Kịch bản 2, lo ngại về việc tăng nhập khẩu vàng sẽ làm tăng nhu cầu USD, gây căng thẳng dự trữ ngoại tệ và, do đó, tỷ giá, NHNN không cho phép nhập khẩu vàng.

Hậu quả của kịch bản 1 là nạn vàng hóa càng trầm trọng, và theo đó là NHNN ngày càng mất đi khả năng đánh “thuế lạm phát” và khả năng kiểm soát lãi suất và tỷ giá - những hậu quả tất nhiên là không hề được mong muốn.

Sẽ có người lập luận rằng vì Việt Nam phải dùng USD để mua vàng nên mặc dù nạn vàng hóa sẽ tăng nhưng đổi lại nạn đô la hóa sẽ giảm. Vì thế, khả năng tự chủ của NHNN trong chính sách tiền tệ của mình ít nhất là không thay đổi. Nhưng nếu đúng như vậy thì Việt Nam lại phải đối mặt với một vấn đề mới, cũng là điều không mong muốn: (ngân hàng) huy động được vàng như lại mất đi ngoại tệ (USD).

Lại cũng sẽ có người chỉ ra khả năng là sẽ có một bộ phận dân chúng quy đổi tài sản ngoại tệ (USD) của mình sang vàng và gửi vào ngân hàng (với giả thiết họ thấy gửi vàng lợi hơn USD). Nhưng điều này cũng chỉ dẫn đến hậu quả như trên (ngân hàng huy động thêm được vàng nhưng lại bị giảm huy động từ đô la).

Kịch bản 2 sẽ dẫn đến giá vàng trong nước tăng cao (bất chấp chiều hướng vận động của giá vàng thế giới). Giá vàng tăng trong khi NHNN cung vàng theo kênh chính thức (nhập khẩu hợp pháp) bị chặn sẽ khuyến khích nhập khẩu vàng lậu và rốt cuộc cũng sẽ vẫn dẫn đến hậu quả như ở kịch bản 1. Ở khía cạnh này, NHNN chắc chắn sẽ không đủ tự tin để khẳng định rằng họ sẽ ngăn chặn được một cách hữu hiệu nạn nhập lậu vàng. Mà kể cả có đúng như vậy thì giá vàng tăng và kỳ vọng tăng giá vàng hơn nữa (khi nguồn cung qua nhập khẩu bị loại bỏ hoàn toàn) sẽ chỉ dẫn đến nạn đầu cơ vàng ngày càng trầm trọng hơn, cũng tức là sự chuyển đổi từ tài sản VND sang vàng ngày càng mạnh hơn. Hiển nhiên, NHNN có thể đối phó với tình trạng đầu cơ này (và cũng đồng thời là để bảo đảm rằng người dân sẽ chỉ có thể gửi vào hệ thống ngân hàng tối đa là số vàng hiện đang nắm giữ chứá không thể chuyển đổi tài sản VND sang vàng để gửi thêm để tránh nạn vàng hóa bằng một biện pháp hành chính cực đoan là cấm hoàn toàn chuyện mua bán vàng giữa dân chúng với ngân hàng và trong dân chúng với nhau. Nhưng khả năng thành công của biện pháp này cũng sẽ bấp bênh như chuyện ngăn chặn nhập khẩu vàng lậu.

Nói cách khác, cả hai kịch bản đều hầu như chắc chắn sẽ dẫn đến tình trạng là nạn vàng hóa càng trầm trọng hơn, dẫn đến những tổn thất khó đo đếm được từ việc đánh mất đi tính tự chủ trong chính sách tiền tệ và khả năng đánh thuế giữ tài sản VND thông qua quyền in tiền của NHNN. Huy động vàng trong dân vì thế sẽ chẳng còn ý nghĩa khi những hậu quả này cùng với những chi phí và bất trắc khác (như nói dưới đây), lớn hơn lợi ích nếu có nào đó của việc huy động vàng trong dân chúng.

Huy động vàng, theo chủ trương của NHNN, sẽ phải đi kèm với bảo hiểm giá vàng trên thị trường quốc tế. Đây là chi phí rất đáng kể. Câu hỏi cần trả lời là ai sẽ chi trả chi phí này và khi hạch toán chi phí này vào tổng chi phí huy động vàng, liệu lợi ích của việc huy động vàng, nếu có, có còn đáng kể hay không? Chưa kể, không lẽ mỗi khi có người gửi vàng, dù ít hay nhiều, theo nguyên tắc, ngân hàng phải tiến hành bảo hiểm giá vàng ngay ư, và, nếu đúng, liệu có khả thi không?

Kết luận lại, ngoài những lợi ích chỉ có thể gọi là mập mờ, tưởng tượng, chủ trương huy động vàng trong dân chúng chắc chắn sẽ chỉ mang lại những hậu quả nhãn tiền rõ ràng và không thể bỏ qua.

Friday, 3 February 2012

Cách thức nhanh nhất, an toàn nhất để phục hồi và tăng trưởng bền vững (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=236868

07:23 | 04/02/2012

Cuối tháng 12.2011, Tổng cục Thống kê (TCTK) có đưa ra chỉ số hàng tồn kho đầu tháng 12 của toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo với mức tăng 23% so với cùng kỳ. Tuy theo đánh giá của TCTK đây là mức chưa phải là cao vì cùng kỳ năm trước chỉ số này là 127,9%, nhưng nhiều người lại có thêm một cái cớ rất lớn để kêu gọi cắt giảm lãi suất với mục đích, theo họ, để kích cầu cho doanh nghiệp, cũng như để doanh nghiệp tiếp cận được với nguồn vốn giá rẻ hơn nhằm giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào sản xuất kinh doanh. Khi doanh nghiệp tồn tại và mở rộng sản xuất được thì nền kinh tế mới thoát khỏi cái mà họ gọi là nguy cơ “lạm phát đình đốn”- lạm phát cao trong khi doanh nghiệp cắt giảm sản xuất, năng lực sản xuất bị phá hủy, thị trường hoảng loạn, nhập khẩu (và nhập lậu) tăng (vì thiếu hàng).

Đáng lưu ý là lời kêu gọi trên xuất phát không chỉ từ giới doanh nghiệp mà còn từ giới chuyên gia, đã tạo thêm áp lực nặng nề lên chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) theo hướng buộc phải hạ lãi suất (huy động và cho vay) trong bối cảnh lạm phát còn cao và triển vọng lạm phát thì mù mờ, còn hệ thống ngân hàng vẫn đang trong tình trạng rối bời với vấn đề thanh khoản và rủi ro đạo đức.

Nếu tỉnh táo và chịu khó suy nghĩ một chút sẽ thấy những điều vô lý trong các lập luận để đưa ra lời kêu gọi trên.

Thứ nhất, trong bối cảnh dư thừa năng lực sản xuất (ít ra là so với cầu hiện tại) làm tồn kho tăng lên, việc cần làm đầu tiên của doanh nghiệp là phải giảm giá bán để đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ sản phẩm, giảm thiểu tồn kho. Việc này tất nhiên có thể dẫn đến thua lỗ tạm thời cho doanh nghiệp, nhưng là việc bắt buộc phải làm và khả thi, ít rủi ro hơn là ngồi đó chờ đợi sự thay đổi trong chính sách vĩ mô, cụ thể trong trường hợp này là việc NHNN hạ lãi suất để kích cầu.

Tất nhiên, có không ít người vẫn hy vọng NHNN “lắng nghe và thấu hiểu” nỗi khổ của doanh nghiệp mà hạ lãi suất. Nhưng rất tiếc điều này hoặc là không luôn xảy ra như kỳ vọng, hoặc nếu có xảy ra thì cũng không phải ngay ngày mai, tuần tới, tháng tới. Kể cả nếu sớm xảy ra thì cầu hàng hóa cũng không vì thế mà tăng ngay, tăng vọt. Với những rủi ro và đầy rẫy bất trắc như vậy, việc để sự sống còn của mình vào tay người khác, nếu có, của các doanh nghiệp là điều chẳng khôn ngoan chút nào.

Thứ hai, trong bối cảnh hàng hóa đang tồn đọng, tiêu thụ chậm, doanh nghiệp nếu có vay ngân hàng thì là để cầm cự, với việc dùng vốn vay trang trải cho các nhu cầu cấp thiết như trả lương, thanh toán các đơn mua hàng, điện, nước, trả nợ… Có lẽ trừ một số hạn hữu, đa phần doanh nghiệp sẽ tránh đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, nhất là dựa vào vốn vay ngân hàng. Vì thế, lý do cần phải hạ lãi suất ngân hàng để doanh nghiệp tiếp tục được vay vốn giá rẻ nhằm duy trì được (quy mô) sản xuất, kinh doanh là vừa phi kinh tế, vừa rất nguy hiểm khi lãi suất được mù quáng hạ xuống. Nếu khi lãi suất hạ và doanh nghiệp quả thực lại dốc tiền vay vào mở rộng sản xuất, kinh doanh thì đương nhiên tình trạng dư thừa lại càng trầm trọng.

Về phía ngân hàng, trong bối cảnh dư thừa năng lực sản xuất, tiêu thụ sản phẩm chậm, nếu là một ngân hàng/cán bộ ngân hàng làm ăn nghiêm túc và bài bản, họ sẽ hạn chế việc (tiếp tục) tài trợ cho vay doanh nghiệp nào đó ở trong tình trạng này, đặc biệt là khi doanh nghiệåp phải thở ô xy để cầm cự cho qua ngày (theo cách mô tả của nhiều người về các doanh nghiệp hiện nay).

Như vậy việc hạ lãi suất, nếu có, của NHNN cũng sẽ không đồng nghĩa với việc các ngân hàng thương mại sẽ nối lại cho vay các doanh nghiệp, hoặc sẽ cho vay với lãi suất thấp hơn (vì lãi suất cho vay sẽ phải được điều chỉnh theo mức độ rủi ro của doanh nghiệp, vốn là cái đã và đang tăng lên song song với tình trạng không thể tiêu thụ được sản phẩm) và doanh nghiệp sẽ duy trì được quy mô sản xuất, kinh doanh… như kỳ vọng của những người nói trên.

Thứ ba, chuyện tồn kho tăng cao không phải xảy ra đối với tất cả các ngành nghề, nhóm sản phẩm, mà chỉ có một số, trong đó có vật liệu xây dựng, sắt thép, xi măng… là hậu quả của không chỉ bởi cầu sụt giảm do thắt chặt chính sách tiền tệ mà (chủ yếu) còn tất yếu do sự phát triển quá nóng, theo phong trào từ một vài năm trước đây, bất chấp lời cảnh báo của không ít chuyên gia và các nhà phân tích thị trường. Như vậy sẽ là không đúng đắn và công bằng khi đổ lỗi cho chính sách tiền tệ và bỏ qua nguyên nhân chủ quan này, và không để kinh tế thị trường trừng phạt khi người ta đã bất chấp các nguyên tắc kinh tế thị trường. Có như vậy mới có thể làm giảm rủi ro đạo đức trong sản xuất kinh doanh (cứ mỗi lúc gặp khó khăn- do chính mình tạo ra- lại kêu cứu nhà nước). Qua đó, các chủ đầu tư, chủ doanh nghiệp sẽ phải rút ra được những bài học đau đớn nhưng cần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh sau này, cũng là cách thức góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và tái cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững.

Cuối cùng, năng lực sản xuất có bị thu hẹp do cầu giảm cũng không nhất thiết dẫn đến thiếu hàng hóa nên phải tăng nhập khẩu (và nhập lậu), từ đó dẫn đến những hậu quả khác mà một số người kể ra như tăng thâm hụt thương mại gây áp lực lên lạm phát cũng như nhập khẩu lạm phát.

Nhập khẩu có tăng hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có nhu cầu nội địa tăng hay không mà đến lượt nó lại phụ thuộc vào cung tiền (cung tiền tăng sẽ làm tăng tổng cầu, trong đó có nhập khẩu), cũng như xuất khẩu (nhập khẩu đầu vào cho xuất khẩu), bên cạnh một số yếu tố khác. Như vậy, với chính sách tiền tệ thắt chặt, lãi suất cao thì đương nhiên tổng cầu và, do đó, nhu cầu nhập khẩu sẽ phải giảm đi, chứ khó có thể tăng lên như người ta e sợ. Chính sách tiền tệ thắt chặt cũng có khả năng làm giảm xuất khẩu (vì giảm tín dụng cấp cho khu vực xuất khẩu) nhưng do đó cũng làm giảm nhập khẩu tương ứng, và vì thế thâm hụt thương mại không nhất thiết tăng lên. Chính sách tiền tệ thắt chặt với lãi suất ở mức cao còn có tác dụng nâng đỡ tỷ giá VND so với USD, do đó làm giảm áp lực lạm phát từ cái gọi là nhập khẩu lạm phát.

Tóm lại, không thể kết luận rằng có mối quan hệ nhân quả từ việc thắt chặt chính sách tiền tệ -> lãi suất cao -> nhu cầu giảm -> hàng tồn kho tăng -> năng lực sản xuất thu hẹp -> cung giảm -> nhập khẩu tăng, nhập lậu tăng, (và làm cho) lạm phát tăng. Hàm ý rõ ràng ở đây là Chính phủ cần phải bỏ qua những lời kêu gọi vô căn cứ, phải kiên định với chính sách tiền tệ thắt chặt để giảm áp lực lạm phát (và đến chừng nào áp lực lạm phát vẫn còn đó), và phải coi đây là cách thức nhanh nhất, an toàn nhất để phục hồi và tăng trưởng bền vững.

Friday, 27 January 2012

Bao giờ hạ lãi suất? (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=236191

07:43 | 21/01/2012

Trước câu hỏi nóng sốt - bao giờ thì hạ lãi suất? Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình mới đây đã khẳng định chưa thể hạ lãi suất và dỡ bỏ trần lãi suất huy động cho đến ít nhất tháng 6 tới. Theo ông, ngoài yếu tố lạm phát (đã giảm nhiệt) như là một điều kiện cần, để giảm lãi suất thì vẫn còn thêm điều kiện đủ nữa là phải giải quyết vấn đề khó khăn thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.


Theo giải thích của ông và cách hiểu của nhiều người, vấn đề thanh khoản xuất phát từ việc các ngân hàng huy động vốn ngắn hạn để cho vay dài hạn, và đặc biệt là cho vay quá nhiều vào lĩnh vực bất động sản và chứng khoán, vốn đang bị đóng băng nên thanh khoản của các ngân hàng càng thêm khó khăn. Thanh khoản khó khăn nên các ngân hàng càng thắt chặt hầu bao của mình, không dễ dãi cho vay các ngân hàng khác và cho khách hàng doanh nghiệp và cá nhân, hoặc nếu có thì cũng cho vay với lãi suất cao, càng đẩy mặt bằng lãi suất lên cao nữa.

Như vậy, cách hiểu trên dường như tách biệt vấn đề khó khăn thanh khoản với việc áp dụng trần lãi suất huy động nói riêng và lãi suất nói chung. Đây là một cách hiểu chưa chính xác.

Trước tiên, cần phải khẳng định một điều mà dường như người ta, kể cả NHNN, đã vô tình hoặc hữu ý “quên” một thực tế rằng, lãi suất thực ra đã được (bị) giảm một cách bắt buộc, khiên cưỡng. Điều này thể hiện chính ở việc áp dụng trần lãi suất huy động nhằm cố gắng kéo tụt mặt bằng lãi suất nói chung xuống trong bối cảnh NHNN không muốn sử dụng các công cụ tiền tệ của mình để giảm lãi suất (bằng cách tăng cung tiền) vì nỗi lo ngại lạm phát sẽ quay trở lại ngay. Và thực tế là trước khi áp dụng trần lãi suất huy động 14%/năm, lãi suất huy động đã được các ngân hàng đua nhau đẩy cao lên trên 20%/năm tùy kỳ hạn và số tiền gửi, bất chấp “đồng thuận” của các ngân hàng dưới bàn tay đạo diễn của NHNN giảm lãi suất huy động về 14%.

Chỉ sau khi NHNN quá “sốt ruột” với tình trạng “đồng thuận” một đằng, làm một nẻo của các ngân hàng thương mại nên mới ra mặt dùng quyền lực của mình thẳng thừng áp đặt trần lãi suất huy động 14%/năm. Lãi suất huy động ngay lập tức tụt xuống mức này trên danh nghĩa (chứ trên thực tế thì khác). Do đó, ở khía cạnh này, có thể nói lãi suất thực ra đã được (bị) NHNN làm cho giảm đi, ít nhất là đối với lãi suất huy động, chứ không phải là chưa (được) giảm như mọi người vẫn quan niệm.

Điều đáng nói là dư luận nói chung và các nhóm lợi ích nói riêng lại đòi hỏi lãi suất phải hạ thấp hơn nữa, bằng cách yêu cầu NHNN hạ trần lãi suất huy động xuống dưới 14% (dự kiến là 12%). Đến đây, vấn đề đã rắc rối, khó chữa lại càng trở nên rắc rối, khó chữa hơn.

Như đã nói ở trên, ngay cả lãi suất trần 14%/năm cũng đã tỏ ra là quá thấp không khuyến khích được tiền gửi, buộc các ngân hàng trước đó và hiện nay vẫn liều mình bất chấp sự giám sát và đe dọa trừng phạt của NHNN để mời chào tiền gửi với lãi suất cao như cũ (trên 20%). Nếu NHNN không muốn nới lỏng cung tiền để cứu trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng (với cái giá phải trả là lạm phát tái hồi) thì NHNN cần phải khôn ngoan hơn bằng cách nhanh chóng dỡ bỏ trần lãi suất huy động, tạo điều kiện để các ngân hàng nâng lãi suất huy động mang tính cạnh tranh nhằm cứu thanh khoản cho chính mình và cho cả hệ thống ngân hàng nói chung. Nếu giả thiết NHNN lại hạ thấp hơn nữa trần lãi suất xuống 12%, chắc chắn tình trạng vượt rào lãi suất càng diễn ra quyết liệt.

Chừng nào mà thanh khoản của hệ thống ngân hàng được cải thiện rõ rệt nhờ tự do hóa lãi suất (huy động), các hậu quả đi kèm với khó khăn thanh khoản nêu ở trên sẽ được khắc phục dần dần, và lãi suất cho vay vì thế cũng sẽ giảm nhiệt.

Ở đây, cần chú ý một điều là dư luận dường như đồng tình ở chỗ: NHNN nên áp dụng trần lãi suất cho vay, coi đây là phương cách giảm lãi suất cho vay nhanh nhất. Tuy nhiên, điều nguy hiểm của trần lãi suất cho vay là ở chỗ, ngoài chuyện các ngân hàng vẫn dễ dàng lách luật được như đối với trần lãi suất huy động, việc cho vay với lãi suất bị khống chế (thực chất là lãi suất thấp hơn mức thị trường đòi hỏi) sẽ càng đẩy hệ thống ngân hàng vào khó khăn về thanh khoản khi đầu vào bị hạn chế (tiền gửi sụt giảm khi có mặt của trần lãi suất huy động, hoặc nếu không có trần lãi suất huy động thì ngân hàng thương mại phải trả lãi suất huy động cao gần bằng hoặc hơn cả trần lãi suất cho vay; còn NHNN thì hạn chế bơm thêm tiền để giúp hệ thống ngân hàng). Tình trạng này còn tệ hại hơn cả tình trạng doanh nghiệp phải đi vay với lãi suất cao, vì trong trường hợp này, ngoài doanh nghiệp, sẽ có thêm cả khối ngân hàng cũng bị “ngắc ngoải”.

Tóm lại, để giảm lãi suất thì điều tưởng như nghịch lý là trước tiên vẫn phải tăng hoặc duy trì lãi suất (cả huy động và cho vay) ở mức cao. Khi lãi suất ở mức cao, lạm phát và kỳ vọng lạm phát sẽ giảm đi. Ngoài ra, lãi suất cao (cả huy động và cho vay) sẽ giải quyết được vấn đề khó khăn thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Một khi các điều kiện cần và đủ để hạ lãi suất, theo cách nói của Thống đốc và cách hiểu của nhiều người, được thỏa mãn thì lãi suất (cho vay và huy động) sẽ tự động giảm đi. Hiểu được như vậy rồi thì cần phải xóa bỏ ngay trần lãi suất huy động và không được áp dụng trần lãi suất cho vay. Đây mới chính là con đường an toàn nhất và ngắn nhất dẫn đến hạ lãi suất, chứ không phải là việc tái cấu trúc các ngân hàng yếu kém (thực chất chỉ là sự ghép cơ học chúng lại với nhau) như NHNN đã và đang chủ trương đẩy mạnh thực hiện, với mục đích như tuyên bố là giải quyết khó khăn thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, coi đó là điều kiện đủ để hạ lãi suất.

Friday, 13 January 2012

Những tín hiệu tốt lành (Dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=235523

07:41 | 14/01/2012

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình đã đặt dấu chấm hết cho cuộc tranh cãi chính sách tiền tệ của NHNN sẽ đi về đâu, nên như thế nào trong năm nay. Đây chính là cơ sở để chúng ta dự cảm một triển vọng đáng an tâm hơn cho nền kinh tế Việt Nam so với thời điểm mới vài ngày trước đây, thay cho hàng ngàn phân tích, dự đoán đến từ khắp nơi cho đến nay.


Đã lâu lắm rồi chúng ta mới lại được nghe những lời phát biểu cần thiết và có trách nhiệm của những người có trách nhiệm đến vận mệnh kinh tế của đất nước.

Trong cuộc đối thoại trực tuyến với nhân dân qua Cổng thông tin điện tử Chính phủ sáng 12.1, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình, cho rằng, dù lạm phát trong 5 tháng cuối cùng của năm 2011 đều có mức thấp dưới 1%, nhưng đây chỉ là điều kiện cần. Để giảm lãi suất, cần phải hội tụ thêm nhiều yếu tố khác nữa. Bởi vậy, ít nhất trong 6 tháng đầu năm 2012, NHNN sẽ theo dõi sát sao tình hình và nếu có cơ hội thì mới thực thi việc giảm lãi suất được. Do đó, trần lãi suất 14% vẫn sẽ được giữ nguyên.

Và dường như Thống đốc Bình cũng là người lần đầu tiên (và là lần đầu tiên của ông) nói một cách thẳng thắn và công khai rằng: “Doanh nghiệp thiếu tiền thì kêu ngân hàng (ý nói đến chuyện kêu ca rằng lãi suất cho vay cao và khó vay được vốn ngân hàng), nhưng đôi khi doanh nghiệp cũng phải nhìn nhận lại bản thân. Nếu doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh thì lãi suất ngân hàng lên đến 25% vẫn không có vấn đề gì đáng ngại”.

Giải thích rõ hơn, ông nói: “Nếu doanh nghiệp có 2/3 vốn, 1/3 còn lại từ ngân hàng với lãi suất 25%/năm thì doanh nghiệp bình thường cũng quay vòng được vốn 3, 4 lần. Với lợi nhuận của mỗi vòng quay nhân với 3, 4 lần thì doanh nghiệp thừa sức trả được lãi suất cho ngân hàng, không những duy trì mà còn phát triển được sản xuất. Nhưng ở Việt Nam hiện nay, vốn vay từ ngân hàng của doanh nghiệp chiếm tới 80- 90%, nên khi thắt chặt tín dụng là gặp khó khăn”.

Với lời đáp ngắn gọn này, hẳn nhiên Thống đốc đã thẳng tay quẳng vào sọt rác lời kêu gọi rất “thống thiết” của không ít doanh nghiệp và các nhóm lợi ích đằng sau chúng về chuyện lãi suất cho vay cao (20% hoặc hơn) thì doanh nghiệp không thể làm gì để kiếm đủ lợi nhuận trả lãi vay ngân hàng, và, vì thế, không thể sống sót nổi. Và như vậy, ông cũng không có ý định mù quáng hạ lãi suất để cứu tất cả các doanh nghiệp, dù lành mạnh về tài chính hay không.

Phải nhìn nhận rằng để đến được với thông điệp trên, Thống đốc đã vượt qua được áp lực chống đối mạnh mẽ của một số nhóm lợi ích vận động hành lang ở khắp nơi có thể đòi NHNN phải hạ ngay lãi suất nói chung và lãi suất huy động vốn nói riêng, bằng việc nới lỏng trần lãi suất huy động (trước đây dự kiến từ 14%/năm xuống 12%/năm ngay trong tháng 12.2011).

Những nhóm lợi ích trên dường như tồn tại ngay trong bản thân NHNN vì dư luận cho rằng NHNN sắp hạ trần lãi suất hình như cũng xuất phát từ đây. Đó là chưa kể không hiếm quan chức cũng lên tiếng đòi phải hạ lãi suất để “cứu” sản xuất kinh doanh. Tất nhiên, ta cũng không thể loại trừ khả năng ngay chính bản thân Thống đốc Bình cũng đã từng nghĩ và muốn làm như thế.

Nhưng cho dù tình huống trước đây có thế nào chăng nữa thì cũng cần thấy thông điệp rõ ràng trên của ông Bình là điều hết sức đáng mừng, đánh dấu một sự chuyển biến lớn trong nhận thức và hành động nghiêng hẳn về lợi ích của cả nền kinh tế thay vì cho một số nhóm lợi ích đầy ảnh hưởng vẫn thường diễn ra như trước đây và hiện nay.

Với thông điệp trên, Thống đốc Bình đã đặt dấu chấm hết cho cuộc tranh cãi chính sách tiền tệ của NHNN sẽ đi về đâu, nên như thế nào trong năm nay. Đây chính là cơ sở để chúng ta dự cảm một triển vọng đáng an tâm hơn cho nền kinh tế Việt Nam so với thời điểm mới vài ngày trước đây, thay cho hàng ngàn phân tích, dự đoán đến từ khắp nơi cho đến nay.

Không còn mối nguy bị lái theo giọng điệu chủ quan, áp đặt, nhưng hời hợt về kiến thức, khả năng suy nghĩ của một số nhân vật có thế lực khi cho rằng lạm phát đã có dấu hiệu giảm nhiệt từ nửa cuối năm ngoái nên hoàn toàn có thể và cần thiết phải hạ lãi suất (cho vay và huy động), triển vọng ổn định kinh tế vĩ mô năm nay vì thế sẽ ít nhất sẽ bớt đi được một bất trắc về lạm phát, với rủi ro lạm phát tái hồi đã giảm thiểu do lãi suất không bị hạ xuống quá sớm, quá bất cẩn.

Nhưng cần nhấn mạnh rằng điều trên (bớt rủi ro lạm phát tái hồi) chỉ xảy ra khi và chỉ khi NHNN thật sự chân thành, nghiêm túc và (đủ quyền lực để) trung thành được với chính chính sách của mình như trong phát biểu của Thống đốc Bình. Chúng ta quả thật không muốn nghĩ đến và phải chứng kiến khả năng xấu sẽ xảy ra như đối với nhiều chủ trương, chính sách khác của Chính phủ, của NHNN.

Friday, 6 January 2012

Có nên bảo hiểm đối với tiền gửi ngoại tệ? (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=81&NewsId=234766
08:10 | 07/01/2012

Đóng góp vào dự thảo Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG), một số người ủng hộ dự án luật rằng chỉ bảo hiểm đối với tiền gửi bằng VND, với luận điểm chính là chính sách quản lý ngoại hối của Việt Nam cấm sử dụng ngoại tệ trong các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam và không khuyến khích người dân tích trữ ngoại tệ mà nên bán lại cho ngân hàng. Vì vậy, quy định chỉ BHTG đối với VND nhằm mục đích quản lý ngoại hối, quản lý tỷ giá và tiến tới mục tiêu lâu dài chỉ sử dụng tiền đồng Việt Nam. Một trong số những người ủng hộ dự luật còn nhấn mạnh rằng thông lệ quốc tế cũng không có nước nào bảo hiểm tiền ngoại tệ cả.

Trong khi đó, có nhiều người hơn ủng hộ BHTG ngoại tệ và kim loại quý, với chất vấn rằng trong khi lượng ngoại tệ, vàng trong dân vẫn rất nhiều, sao không tận dụng để hút số tài sản này vào ngân hàng, để làm một kênh quản lý tốt hơn là để trôi nổi? Hơn nữa, họ lập luận rằng, do trên thực tế, dù là VND hay ngoại tệ, vàng đối với người gửi tiền đều là tài sản có giá trị như nhau, nên giải thích việc quy định như dự thảo luật không ảnh hưởng tới quyền sở hữu tài sản hợp pháp của người dân là không thuyết phục.

Để đi đến kết luận liệu có nên bảo hiểm đối với tiền gửi ngoại tệ và kim loại quý hay không, trong bài này chúng ta bắt đầu từ mục đích chính của bảo hiểm đối với tiền gửi nói chung. BHTG được coi là một trong những công cụ an toàn tài chính để giảm thiểu khả năng xảy ra khủng hoảng hệ thống ngân hàng và những hậu quả to lớn của chúng lên nền kinh tế và ngân sách nhà nước. Nhờ có BHTG, rủi ro của một cuộc hoảng loạn tài chính bất ngờ có khả năng châm ngòi cho cơn rút tiền ào ạt dẫn đến mất khả năng thanh toán ngân hàng sẽ được giảm thiểu hoặc loại bỏ.

Ngoài mục đích ổn định khu vực tài chính, BHTG còn phục vụ một số mục đích khác như bảo vệ người gửi tiền quy mô nhỏ và tạo điều kiện để ngân hàng nhỏ cạnh tranh được với ngân hàng lớn khi rủi ro đổ vỡ của ngân hàng nhỏ đã được bảo hiểm, làm người dân yên tâm gửi tiền ở những ngân hàng nhỏ này. Với những mục đích như vậy, BHTG ở nhiều nước còn bao phủ không chỉ BHTG VND mà còn cả ngoại tệ. Thậm chí, con số các nước áp dụng BHTG ngoại tệ còn lớn áp đảo so với con số các nước không áp dụng. Đây là một thực tế khác hoàn toàn với nhận định của một số người rằng không có nước nào trên thế giới BHTG ngoại tệ. Trong một nghiên cứu của WB năm 2004, tính đến năm 2003 có 61 nước trong tổng số 93 nước trong phạm vi nghiên cứu có báo cáo rằng họ có BHTG ngoại tệ. Ngay trong khu vực, trong khi một số nước như Thái Lan và Singapore thì không có loại hình bảo hiểm này, một số nước khác như Philippine và Malaysia thì lại có.

Lý do để một số nước không áp dụng BHTG ngoại tệ thường không được biết rõ, nhưng đôi lúc, khi được tuyên bố, thì lại rất đơn giản. Ví dụ như Singapore, họ cho rằng vì lượng tiền gửi bằng ngoại tệ ở nước này là tương đối nhỏ so với nội tệ nên họ không áp dụng BHTG. Điều này, xét đến những mục đích thiết lập BHTG ngoại tệ như nói ở trên, tỏ ra là hợp lý, vì với khối lượng tiền gửi ngoại tệ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng lượng tiền gửi của một nền kinh tế, khả năng mất thanh khoản của một ngân hàng nào đó lây lan ra toàn bộ hệ thống ngân hàng từ rủi ro khách hàng gửi ngoại tệ đổ xô đi rút tiền gửi ngoại tệ về là hầu như không có.

Như vậy, đối chiếu với Việt Nam, và xét đến hoàn cảnh lượng tiền gửi bằng ngoại tệ chiếm tới trên dưới 30% tổng khối lượng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng, nhu cầu BHTG ngoại tệ là có thật, để phòng tránh rủi ro của những cuộc đổ xô rút tiền gửi ngoại tệ khi có một biến cố nào đó. Với quy mô tiền gửi ngoại tệ (phản ánh mức độ đôla hóa của nền kinh tế) lớn như vậy thì khả năng giải quyết ổn thỏa, tránh một cuộc khủng hoảng ngân hàng khi không có bảo hiểm là khá mong manh. Lưu ý rằng, đây mới là lý do chính, đáng để lo ngại và đáng để xem xét liệu có nên áp dụng bảo hiểm hay không, thay vì những lý do khác như bảo đảm quyền sở hữu hợp pháp của người gửi tiền hoặc để thu hút ngoại tệ vào hệ thống ngân hàng v.v... như nói ở trên.

Nói cách khác, trong hoàn cảnh nạn đôla hóa vẫn còn tương đối trầm trọng, cũng như sự tồn tại và thống trị của quan niệm cần thu hút ngoại tệ vào hệ thống ngân hàng, thì Việt Nam cần phải xem xét áp dụng bảo hiểm cho cả tiền gửi ngoại tệ với mục đích chính là phòng rủi ro mất thanh khoản hệ thống ngân hàng khi có biến cố người gửi tiền ngoại tệ đổ xô rút tiền.

Chỉ khi nào Việt Nam thi hành (được) triệt để chính sách giảm nạn đôla hóa bằng cách không khuyến khích người dân nắm giữ tài sản bằng ngoại tệ, kể cả dưới dạng tiền gửi ngoại tệ trong hệ thống ngân hàng, làm giảm thiểu tỷ trọng tiền gửi ngoại tệ trong tổng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng thì lúc đó mới không cần thiết áp dụng BHTG ngoại tệ. Ngay cả lúc đó, cần thay đổi quan niệm rằng thu hút tiền gửi ngoại tệ vào hệ thống ngân hàng cũng là để giảm nạn đôla hóa, đơn giản vì khái niệm đôla hóa không phải là như vậy.

Ngoài ra, khi áp dụng BHTG ngoại tệ, điều cần lưu ý là chỉ nên bảo hiểm cho ngoại tệ, chứ không phải là kim loại quý như vàng, bạc... Một phần vì việc xác định giá trị của những loại tài sản này là khá phức tạp, tăng thêm chi phí và thời gian giao dịch. Hơn nữa, vì những kim loại này xét về mặt nào đó cũng là ngoại tệ nên người gửi hoàn toàn có thể quy chúng ra ngoại tệ để gửi vào ngân hàng, nhờ đó giảm thiểu chi phí và thời gian cho các bên liên quan.

Saturday, 31 December 2011

Điều hành kinh tế vĩ mô năm 2012 – Đừng để biện pháp hành chính thành chính thống (Bai dang tren Dai bieu Nhan dan)

http://www.daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=234276

Năm 2011 sắp khép lại với nhiều dư âm. Trong số này phải kể đến những cái “lần đầu tiên”. Lần đầu tiên cụm từ “bình ổn giá vàng” được chính thức đưa ra và thị trường vàng bị đưa vào “kỷ cương” với hàng loạt biện pháp hành chính cấm đoán, hạn chế hòng làm cho giá vàng trong nước tiếp cận sát sao với giá vàng thế giới. Lần đầu tiên, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mạnh tay xử lý hành động vượt trần lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại bằng cách buộc thôi việc cán bộ liên quan. Tương tự, lần đầu tiên trên thị trường ngoại hối, cả chính thức lẫn tự do, các giao dịch ngoại tệ trái phép, vượt trần cũng bị chế áp mạnh tay như xử lý người quản lý hoặc tịch thu tang vật và xử phạt.

Trong các lĩnh vực khác, các biện pháp hành chính tuy phần lớn không phải là lần đầu tiên, nhưng đều có đặc điểm là cũng được tăng cường về mức độ và tần suất sử dụng. Ví dụ như chuyện kiểm soát giá cả trong nỗ lực kiềm chế lạm phát. Những biện pháp như bắt buộc các quầy hàng niêm yết giá, cho doanh nghiệp thương mại vay với lãi suất 0% để doanh nghiệp tích trữ hàng bình ổn, không cho các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đầu mối tăng giá các hàng hóa và dịch vụ của mình v.v... là một trong nhiều biện pháp hành chính đã và đang được ưa chuộng như là một công cụ vĩ mô (chứ không phải là vi mô nữa) để kiềm chế lạm phát.
Các biện pháp hành chính trên được ưa dùng, thậm chí còn bị lạm dụng vì tính dễ dàng áp đặt và thực thi ngay tức thời nhằm vá ngay được những lỗ hổng trong hệ thống pháp lý, trong nền kinh tế mà thông thường để giải quyết được bằng những công cụ và biện pháp kinh tế thì cần phải có thời gian và phải có năng lực thi hành tốt. Với lợi thế đó, các công cụ và biện pháp hành chính đã và đang dường như trở thành những công cụ và biện pháp chính thống để giải quyết các vấn đề kinh tế ở Việt Nam, vốn đòi hỏi phải có những công cụ và biện pháp kinh tế để giải quyết được tận gốc rễ của vấn đề.

Tuy nhiên, một trong những lý do hiển nhiên để các công cụ hành chính không nên được lạm dụng là tính không minh bạch và không bền vững của chúng. Vì đã là công cụ hành chính nên chúng sẽ phải kèm theo các biện pháp cấm đoán, hạn chế, cấp phép, giám sát và xử phạt v.v... Những quyền này sẽ tập trung vào tay một số người/nhóm người, tạo thành đặc quyền, đặc lợi, tùy tiện hành xử cho họ mà không dễ bị phát hiện và xử lý bởi pháp luật hiện hành. Đây cũng là những kẽ hở để các đối tượng bị chế tài “lách” qua bằng các thủ đoạn thông đồng, hối lộ v.v... Các biện pháp hành chính cũng không thể kéo dài, không có tính bền vững vì các đối tượng bị chế tài luôn có những động cơ khuyến khích tìm ra những kẽ hở hợp pháp hoặc thậm chí là bất hợp pháp để qua mặt được các cơ quan chức năng nhằm thu được lợi ích mong muốn. Các biện pháp hành chính còn làm méo mó thị trường, giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Ví dụ cho tình trạng không minh bạch và hiệu quả của các công cụ hành chính có nhiều. Ở đây có thể nêu ra chuyện áp đặt trần lãi suất huy động. Sau khi NHNN mạnh tay xử lý các tổ chức tín dụng vi phạm quy định trần lãi suất huy động, tình hình chạy đua lãi suất nhốn nháo trước đây đã tỏ ra tĩnh lặng hơn, nhưng chỉ được một thời gian ngắn, một hai tháng, rồi mới gần đây báo chí lại vạch ra những bằng chứng cho thấy làn sóng ngầm trong cuộc đua vượt trần lãi suất huy động chưa bao giờ ngừng nghỉ và đang có dấu hiệu trở lại mạnh.

Không ít người đã cố gắng nhìn nhận vấn đề này bằng một cái nhìn đơn giản hóa, tuồng như tình trạng vượt rào lãi suất chỉ là một hiện tượng cá biệt, mang tính chụp giật của một số ít ngân hàng dưới những quy kết như “cạnh tranh không lành mạnh”. Lẽ ra, người ta phải thấy rằng trong bối cảnh lạm phát ở mức cao gần nhất thế giới trong năm nay, 18,5%/năm, trong khi tình hình lạm phát trong năm sau vẫn còn là một dấu hỏi lớn, thì việc áp đặt trần lãi suất huy động 14%/năm (thậm chí người ta còn đang xem xét hạ tiếp xuống nữa), là một việc làm rất duy ý chí, thiếu khôn ngoan và thận trọng. Trong bối cảnh như thế này, lẽ ra điều cần làm là phải nhấn mạnh vào việc khôi phục và củng cố lòng tin vào VNĐ, vào hệ thống ngân hàng, bằng những chính sách và công cụ kinh tế như chính sách tiền tệ (thắt chặt), lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng bằng việc tăng cường công tác quản trị rủi ro, góp phần làm giảm nhiệt lạm phát rồi từ đó mới tính đến chuyện nới lỏng chính sách tiền tệ để làm giảm lãi suất huy động và cả cho vay. Nếu làm được như vậy rồi thì việc thi hành trần lãi suất huy động vừa là một việc làm vô ích, vừa thậm chí là có hại vì tiếp tục làm tăng áp lực lạm phát (tiền thoát ra khỏi hệ thống ngân hàng), làm lợi cho ngân hàng nào “lách” được trần lãi suất này.

Cũng rất may là người đứng đầu Chính phủ đã sớm nhận thức và vạch ra được một số bất ổn trong công tác điều hành kinh tế vĩ mô, nhất là liên quan đến ngành tài chính, ngân hàng. Thủ tướng đã có những nhận định rất đáng hoan nghênh như không được chủ quan với nguy cơ lạm phát cao sẽ quay trở lại (trong khi rất nhiều người tự tin với dự báo lạm phát dưới 10%/năm trong năm tới); và giảm lãi suất cho vay (chứ không phải lãi suất huy động như nhiều người đang vận động) theo sát diễn biến của lạm phát (tức là chỉ giảm lãi suất khi lạm phát đã giảm, chứ không phải mù quáng giảm lãi suất để “cứu” doanh nghiệp như người ta đang hô hào).

Như vậy, nếu những chỉ đạo trên đây của Thủ tướng được hiểu và chấp hành nghiêm túc thì có thể thấy một số trong những biện pháp hành chính của NHNN được áp dụng trong thời gian vừa qua là biện pháp “quẫn”, thậm chí là sai lầm. Nếu đã trót ban hành và thực thi rồi thì rất nên có ngay lộ trình triệt thoái sớm nhất có thể, và tuyệt đối không nên tiếp tục áp dụng thêm với tư cách là các công cụ chính sách trong thời gian tính bằng nhiều tháng nữa.

Điều tương tự cũng sẽ đúng với nhiều biện pháp hành chính khác đã và đang được áp dụng tại Việt Nam. Gốc rễ của các vấn đề tồn tại vẫn là những bất ổn, yếu kém mang tính kinh tế và chỉ có thể giải quyết triệt để bằng các biện pháp mang tính kinh tế. Đây cần phải được coi là một định hướng quan trọng trong điều hành chính sách kinh tế vĩ mô năm 2012 mới mong đạt được một cách bền vững những mục tiêu vĩ mô mà Chính phủ vạch ra.

Một số nghiên cứu bằng tiếng Anh của tớ

(Một số bài không download được. Bạn đọc có nhu cầu thì bảo tớ nhé)

19. Yang, Chih-Hai, Ramstetter, Eric D., Tsaur, Jen-Ruey, and Phan Minh Ngoc, 2015, "Openness, Ownership, and Regional Economic Growth in Vietnam", Emerging Markets Finance and Trade, Vol. 51, Supplement 1, 2015 (Mar).
http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1540496X.2014.998886#.Ve7he3kVjIU

18. Ramstetter, Eric D. and Phan Minh Ngoc, 2013, 'Productivity, Ownership, and Producer Concentration in Transition: Further Evidence from Vietnamese Manufacturing', Journal of Asian Economics, Vol. 25, Apr 2013,
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1049007812001170.

17. Ramstetter, Eric D. and Phan Minh Ngoc, 2011, 'Productivity, Ownership, and Producer Concentration in Transition: Further Evidence from Vietnamese Manufacturing', ESRI Discussion Paper Series No.278, Economic and Social Research Institute, Cabinet Office, Tokyo, Japan. (http://www.esri.go.jp/en/archive/e_dis/abstract/e_dis278-e.html)

16. Phan, Minh Ngoc and Eric D. Ramstetter, 2009, ‘Foreign Ownership and Exports in Vietnamese Manufacturing’, Singapore Economic Review, Vol. 54, Issue 04.
(http://econpapers.repec.org/article/wsiserxxx/v_3a54_3ay_3a2009_3ai_3a04_3ap_3a569-588.htm)

15. Phan, Minh Ngoc, 2008. ‘The Roles of Capital and Technological Progress in Vietnam’s Economic Growth’, Journal of Economic Studies, Vol. 32, No. 2.
(http://www.emeraldinsight.com/journals.htm?articleid=1724281)

14. Phan, Minh Ngoc, 2008. ‘Sources of Vietnam’s Economic Growth’, Progress in Development Studies, Vol. 8, No. 3.
(http://pdj.sagepub.com/content/8/3.toc)

13. Ramstetter, Eric D. and Phan Minh Ngoc, 2008. 'Productivity, Ownership, and Producer Concentration in Transition: Evidence from Vietnamese Manufacturing’, Working Paper 2008-04, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development.
(http://www.icsead.or.jp/7publication/wp2008a_e.html#04)

12. Ramstetter, Eric D. and Phan Minh Ngoc, 2007. ‘Employee Compensation, Ownership, and Producer Concentration in Vietnam’s Manufacturing Industries’, Working Paper 2007-07, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development.
(www.icsead.or.jp/7publication/wp2007a_e.html)

11. Ramstetter, Eric D. and Phan Minh Ngoc, 2007. ‘Changes in Ownership and Producer Concentration after the Implementation of Vietnam’s Enterprise Law’, Working Paper 2007-06, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development.
(http://www.icsead.or.jp/7publication/wp2007a_e.html#06)

10. Phan, Minh Ngoc and Eric D. Ramstetter, 2006. ‘Economic Growth, Trade, and Multinational Presence in Vietnam's Provinces’, Working Paper 2006-18, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development. Also presented in the 10th Convention of the East Asian Economic Association, Nov. 18-19, 2006, Beijing.
(http://www.icsead.or.jp/7publication/wp2006a_e.html#18)

9. Phan, Minh Ngoc, Nguyen Thi Phuong Anh, Phan Thuy Nga, and Shigeru Uchida, 2005. ‘Effects of Cyclical Movements of Foreign Currencies’ Interest Rates and Exchange Rates on the Vietnamese Currency’s Interest and Exchange Rates’. Asian Business & Management, Vol. 4, No.3.
(http://www.palgrave-journals.com/abm/journal/v4/n3/abs/9200134a.html)

8. Phan, Minh Ngoc and Eric D. Ramstetter, 2004. ‘Foreign Multinationals and Local Firms in Vietnam's Economic Transition’. Asian Economic Journal, Vol.18, No.4.
(http://ideas.repec.org/a/bla/asiaec/v18y2004i4p371-404.html)

7. Phan, Minh Ngoc and Eric D. Ramstetter, 2004. ‘Foreign Ownership Shares and Exports of Multinational Firms in Vietnamese Manufacturing’, Working Paper 2004-32, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development. An earlier version of this paper was presented in the 9th Convention of the East Asian Economic Association, 13-14 November 2004, Hong Kong.
(www.icsead.or.jp/7publication/workingpp/wp2004/2004-32.pdf)

6. Phan, Minh Ngoc, Nguyen Thi Phuong Anh, and Phan Thuy Nga, 2003. ‘Exports and Long-Run Growth in Vietnam, 1976-2001’, ASEAN Economic Bulletin, Vol.20, No.3.
(http://findarticles.com/p/articles/mi_hb020/is_3_20/ai_n29057943/)

5. Phan, Minh Ngoc and Eric D. Ramstetter, 2003. ‘Comparing Foreign Multinationals and Local Firms in Vietnam’, Working Paper 2003-43, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development.
(http://www.icsead.or.jp/7publication/workingpp/wp2003/2003-43.pdf)

4. Phan, Minh Ngoc and Shigeru Uchida, 2003. ‘Stabilization Policy Issues in Vietnam’s Economic Transition’. Annual Review of Southeast Asian Studies, Research Institute of Southeast Asia, Faculty of Economics, Nagasaki University, Vol. 44 (March).

3. Phan, Minh Ngoc and Eric D. Ramstetter, 2002. ‘Foreign Multinationals, State-Owned Enterprises, and Other Firms in Vietnam’, Working Paper 2002-23, Kitakyushu: International Centre for the Study of East Asian Development. This paper was also presented in the 8th Convention of the East Asian Economic Association, 4-5 November 2002, Kuala Lumpur.
(http://www.icsead.or.jp/7publication/workingpp/wp2003/2003-43.pdf)

2. Phan, Minh Ngoc and Shigeru Uchida, 2002. ‘Capital Controls to Reduce Volatility of Capital Flows; Case Studies in Chile, Malaysia, and Vietnam in 1990s’. Annual Review of Southeast Asian Studies, Research Institute of Southeast Asia, Faculty of Economics, Nagasaki University, Vol. 43 (March).

1. Phan, Minh Ngoc, 2002. ‘Comparisons of Foreign Invested Enterprises and State-Owned Enterprises in Vietnam in the 1990s’. Kyushu Keizai Nenpo (the Annual Report of Economic Science, Kyushu Association of Economic Science), No.40 (December). An earlier version of this paper was presented in the 40th Conference of the Kyushu Keizai Gakkai (Kyushu Association of Economic Science).